ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi ile 23 Temmuz Çarşamba günü Manila’da düzenlenen Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN) toplantısı marjında bir araya gelecek. İki üst düzey diplomatın, Tayvan, Güney Çin Denizi’ndeki egemenlik anlaşmazlıkları ve ticaret gerilimleri gibi kritik konuları ele alması bekleniyor. Görüşme, ABD-Çin rekabetinin yoğunlaştığı bir dönemde, bölgesel istikrarın korunmasına yönelik diplomatik çabaların bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı
ASEAN Dışişleri Bakanları Toplantısı, 21-26 Temmuz tarihleri arasında Filipinler’in başkenti Manila’da gerçekleştiriliyor. Rubio’nun katılımı, ABD’nin Hint-Pasifik bölgesine verdiği önemi vurgularken, Wang Yi ile yapacağı görüşme iki süper güç arasındaki doğrudan iletişim kanallarının açık tutulması açısından kritik önem taşıyor. ABD ve Çin, son yıllarda ticaret savaşları, teknoloji rekabeti ve Güney Çin Denizi’ndeki askeri faaliyetler nedeniyle sık sık karşı karşıya geliyor. Tayvan, Çin’in egemenlik iddiasında bulunduğu ancak ABD’nin silah satışlarıyla desteklediği bir diğer gerginlik konusu. Rubio’nun Çin’e yönelik sert söylemleriyle bilindiği, Wang’ın ise daha temkinli bir diplomatik üslup benimsediği belirtiliyor. İki taraf, görüşmede yapıcı bir diyalog kurmayı hedefliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Söz konusu görüşme, yalnızca ikili ilişkileri değil, aynı zamanda ASEAN üyesi ülkelerin güvenlik ve ekonomik kaygılarını da ilgilendiriyor. Güney Çin Denizi’ndeki ada inşaatları ve askeri varlık, Vietnam, Filipinler ve Malezya gibi ülkelerde endişe yaratıyor. ABD, bölgedeki müttefikleriyle ortak tatbikatlar düzenlerken, Çin ise ‘tek Çin’ ilkesi çerçevesinde Tayvan’a yönelik baskılarını artırıyor. Küresel ölçekte, ABD-Çin rekabeti dünya ticaretini, teknoloji standartlarını ve uluslararası işbirliğini şekillendiriyor. İklim değişikliği, pandemi sonrası toparlanma ve tedarik zinciri dayanıklılığı gibi alanlarda da işbirliği potansiyeli bulunuyor. Rubio-Wang görüşmesi, bu karmaşık dinamiklerin bir yansıması olarak öne çıkıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD ve Çin ile dengeli ilişkiler yürütmeye çalışan bir ülke olarak, bu görüşmenin sonuçlarını yakından izlemelidir. ABD-Çin rekabeti, Türkiye’nin ticaret ortaklıkları, savunma sanayii tercihleri ve Orta Asya’daki nüfuz mücadelesi üzerinde dolaylı etkiler yaratıyor. İki süper güç arasındaki gerilimin azalması, Türkiye’nin Çin’le ticaret hacmini artırma hedefini kolaylaştırabilir; ancak ABD’nin yaptırım tehditleri bu dengeyi zorlaştırıyor. Ayrıca, Güney Çin Denizi’ndeki gerilimlerin Türkiye’nin Hint-Pasifik stratejisine etkisi sınırlı olsa da, küresel tedarik zincirlerinde yaşanacak aksamalar Türk ihracatçılarını etkileyebilir.
