Çin, küresel teknoloji sahnesinde kendi mitolojisini yaratırken, yapay zeka (YZ) alanındaki hızlı ilerlemeleri siber güvenlik alanında yeni bir krizin habercisi olabilir. Pekin yönetiminin, ulusal egemenlik ve teknolojik bağımsızlık hedefleri doğrultusunda YZ sistemlerini askeri ve istihbari operasyonlara entegre etmesi, başta ABD olmak üzere Batılı ülkeleri alarma geçirdi. Uzmanlar, olası bir YZ kaynaklı siber saldırının kritik altyapıları hedef alabileceğini ve küresel çapta domino etkisi yaratabileceğini belirtiyor.
Gelişmenin Arka Planı: Yapay Zeka ve Ulusal Güvenlik
Çin, 2017 yılında açıkladığı "Yeni Nesil Yapay Zeka Geliştirme Planı" ile 2030 yılına kadar dünya lideri olmayı hedefliyor. Bu plan kapsamında, askeri alanda YZ kullanımına büyük yatırım yapılıyor. Özellikle, otonom silah sistemleri ve siber saldırı araçları geliştirilmesi, uluslararası toplumda endişe yaratıyor. Çin'in, sosyal kredi sistemi gibi sivil alanlardaki YZ uygulamaları da baskıcı yönetim mekanizmaları olarak eleştiriliyor. ABD Savunma Bakanlığı'nın 2023 yılı raporuna göre, Çin YZ araştırmalarında ABD'yi yakalama yolunda hızla ilerliyor ve bazı alanlarda öne geçiyor. Bu durum, teknoloji savaşlarının jeopolitik boyutunu net bir şekilde ortaya koyuyor.
Küresel Boyut: ABD ve Müttefiklerinin Yanıtı
ABD, Çin'in YZ kaynaklı siber tehditlerine karşı 2023 yılında Ulusal Yapay Zeka Güvenlik Komisyonu'nu kurdu. Komisyon, kritik altyapıların korunması ve yapay zeka tabanlı siber saldırılara karşı savunma mekanizmalarının geliştirilmesi için 40 milyar dolarlık bir bütçe önerdi. Avrupa Birliği ise 2024 yılında yürürlüğe giren Yapay Zeka Yasası ile risk temelli bir yaklaşım benimsedi, ancak Çin'in devlet destekli YZ hamlelerine karşı yeterli olmadığı eleştirileri yapılıyor. NATO, 2023 Vilnius Zirvesi'nde siber savunmayı kolektif savunmanın bir parçası olarak tanımladı. Buna karşın, uzmanlar uluslararası düzeyde bağlayıcı bir silah kontrol anlaşmasının olmamasını önemli bir zafiyet olarak görüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin'in yapay zeka alanındaki ilerlemeleri, Türkiye için hem fırsat hem de risk barındırıyor. Türkiye, Çin ile ticari ilişkilerini sürdürürken, teknoloji transferi ve iş birliği konularında denge politikası izlemek zorunda. Ancak Çin'in yapay zeka odaklı siber saldırı yetenekleri, Türkiye'nin kritik altyapılarına yönelik potansiyel bir tehdit oluşturabilir. Öte yandan, Türkiye'nin NATO üyesi olması, bu tehdide karşı ortak savunma mekanizmalarından yararlanmasını sağlıyor. Ayrıca Türkiye, kendi yapay zeka ekosistemini geliştirerek, Çin veya ABD merkezli teknoloji bağımlılığından kaçınabilir. Bu denge, Türk dış politikasının önümüzdeki dönemdeki temel uğraş alanlarından biri olacak.
