Yeni yayımlanan bir kitap, Batılıların neden aşk dolandırıcılığına kanmaya devam ettiğini çarpıcı bir tezle açıklıyor: Bu suç türü, Batı Afrika'daki yoksulluk ve Batı ülkelerindeki yalnızlık arasındaki karanlık bir simbiyozdan besleniyor. Kitabın yazarı, siber suç uzmanı ve antropolog Dr. Alice Nderitu, romantik dolandırıcılığın yalnızca bireysel bir zayıflık değil, aynı zamanda küresel ekonomik eşitsizliğin bir yansıması olduğunu öne sürüyor. Nijerya, Gana ve Fildişi Sahili gibi ülkelerde faaliyet gösteren dolandırıcı çetelerinin, ABD ve Avrupa'da yalnız yaşayan insanları hedef aldığını belirten Nderitu, bu suçların arkasında sistematik bir endüstri olduğunu vurguluyor.
Gelişmenin arka planı: Yoksulluk ve yalnızlık denklemi
Kitaba göre, romantik dolandırıcılık, Batı Afrika'da ‘sakawa’ olarak bilinen geleneksel dolandırıcılık yöntemlerinin dijital çağda yeniden şekillenmiş hali. Bölgedeki genç işsizliği ve fırsat eşitsizliği, bu tür suçları geçim kaynağı haline getiriyor. Dolandırıcılıktan elde edilen gelir, Nijerya'da GSYİH'nın %1'ine denk geliyor. Nderitu, “Bu bir suç ama aynı zamanda bir hayatta kalma stratejisi” diyor. Batı’da ise artan yalnızlık oranları, özellikle COVID-19 sonrası sosyal izolasyonun derinleşmesiyle, mağdurları daha savunmasız hale getirdi. ABD'de her üç yetişkinden biri yalnızlık çekerken, bu oran İngiltere'de %45'e ulaşıyor. Dolandırıcılar, mağdurların duygusal boşluklarını ustaca kullanarak ortalama 17 bin dolar tahsilat yapıyor.
Kitapta, dolandırıcıların kullandığı psikolojik teknikler detaylandırılıyor: Sahte sosyal medya profilleri, yapay zeka destekli ses ve görüntü manipülasyonu, duygusal bağ kurma ve acil para talepleri. Özellikle Nijerya'nın ‘Yahoo Boyz’ olarak bilinen çeteleri, bu alanda uzmanlaşmış durumda. FBI verilerine göre, 2023'te rapor edilen romantik dolandırıcılık vakalarında toplam kayıp 1,5 milyar doları aştı. Ancak Nderitu, bu rakamın buzdağının görünen kısmı olduğunu, mağdurların utanç nedeniyle çoğu zaman başvuru yapmadığını belirtiyor.
Bölgesel veya küresel boyut: Teknolojinin karanlık yüzü
Dolandırıcılığın küresel boyutu, teknolojinin suçlular için yarattığı fırsatlarla daha da genişliyor. Yapay zeka, deepfake ve sahte belge üretimi, geleneksel e-posta dolandırıcılığını çok daha sofistike hale getirdi. Kitap, bu suçların organize suç ağları, kara para aklama ve hatta insan kaçakçılığıyla bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor. Örneğin, Gana'da faaliyet gösteren bir çetenin, Avrupa'dan topladığı parayla silah kaçakçılığı yaptığı belgelenmiş. Nderitu'ya göre, bu suç türü artık bireysel bir vaka değil, uluslararası güvenlik meselesi. Ancak kolluk kuvvetleri, sınır ötesi iş birliğindeki zayıflık ve mağdurların raporlama konusundaki çekingenliği nedeniyle bu suçlarla mücadelede yetersiz kalıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, hem Batı Afrika hem de Avrupa ile güçlü bağları nedeniyle romantik dolandırıcılık ağlarının potansiyel bir geçiş noktası konumunda. Özellikle İstanbul ve Antalya gibi turistik kentler, dolandırıcı çetelerinin para aklama veya mağdurlarla buluşma noktası olarak kullanılabiliyor. Emniyet verileri, 2023'te Türkiye'de 500'den fazla romantik dolandırıcılık vakası kaydedildiğini ve mağdurların çoğunun yabancı uyruklu olduğunu gösteriyor. Küresel eşitsizliğin bu suç türünü körüklediği düşünülürse, Türkiye'nin hem kendi vatandaşlarını bilinçlendirme kampanyalarıyla hem de uluslararası iş birliğini güçlendirerek bu tehdide karşı önlem alması gerekiyor. Özellikle dijital okuryazarlık eğitimleri ve bankacılık sisteminde şüpheli işlemlerin erken tespiti, riski azaltabilir.
