İran ile ABD arasında başlatılan resmi müzakerelerde 60 günlük süreç işlemeye başladı. Taraflar nükleer anlaşmanın yeniden canlandırılması, yaptırımların kademeli olarak kaldırılması ve bölgesel güvenlik meselelerini müzakere masasına taşıyor. Bloomberg Insight programında Haslinda Amin'in sunduğu özel analizlerde, sürecin küresel piyasalar ve enerji arzı üzerindeki potansiyel etkileri değerlendiriliyor.
Müzakere Takvimi ve Beklentiler
Müzakerelerin ilk turu İran'ın nükleer programının denetimi ve uranyum zenginleştirme düzeyinin sınırlandırılmasına odaklanıyor. ABD'nin yeni yönetimi, 2015'te imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı'nı (KOEP) yeniden yürürlüğe sokmayı hedefliyor. İran tarafı ise ekonomik yaptırımların tamamen kaldırılması ve petrol ihracatındaki kısıtlamaların sona ermesi şartını öne sürüyor.
Geçmiş anlaşmalardan farklı olarak bu kez bölgesel füze programı ve Yemen, Suriye, Lübnan'daki vekil güçlerin statüsü de gündemde. Bu konular, Suudi Arabistan ve İsrail'in yoğun lobi faaliyetleriyle müzakere sürecine dahil edildi.
Küresel Piyasalara Yansımalar
Petrol fiyatları, müzakerelerin seyrine duyarlı bir şekilde hareket ediyor. İran'ın günlük 2,5 milyon varil ham petrol ihracatının yeniden devreye girmesi halinde Brent petrolün varil fiyatında 5-8 dolar düşüş bekleniyor. Bu durum, hem OPEC+ üreticilerini hem de düşük fiyatlardan etkilenecek Rusya'yı doğrudan ilgilendiriyor.
Diplomatik kaynaklar, taraflar arasında teknik düzeyde ilerleme kaydedildiğini ancak siyasi iradenin test edileceği kritik eşiklere gelindiğini belirtiyor. 60 günlük sürenin sonunda çerçeve anlaşmaya varılamazsa, ya mevcut gerilim artacak ya da müzakereler uzatılacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ve ABD arasındaki müzakereleri yakından izliyor. Anlaşma sağlanması halinde İran doğalgazının Türkiye üzerinden Avrupa'ya taşınması projeleri yeniden gündeme gelebilir. Ayrıca, yaptırımların hafiflemesi İran'la ticaret hacmini artırabilir. Ancak anlaşmanın başarısız olması, bölgesel güvenlik risklerini yükseltecek ve Türkiye'nin enerji koridoru rolünü zayıflatacaktır. Bu nedenle Ankara, hem Washington hem Tahran ile dengeli bir diplomasi yürütmeye özen gösteriyor.
