Bir dönem ABD'de İsrail yanlısı lobi faaliyetleriyle bilinen TrackAIPAC'ın hedef tahtasında yer alan Kaliforniya Temsilciler Meclisi Üyesi Ro Khanna, şimdi aynı örgütün desteğini kazandı. Bu gelişme, İsrail-Filistin meselesinde geleneksel çizgiden sapan Demokrat vekiller ile güçlü Yahudi lobisi arasındaki ilişkilerde yeni bir döneme işaret ediyor. TrackAIPAC, Khanna'ya ek olarak bir dizi yasa koyucuya daha destek açıklarken, Kongre'de İsrail'e koşulsuz desteği sorgulayan seslerin yükselmesine rağmen lobinin etkisini koruduğu görülüyor.
Gelişmenin arka planı: TrackAIPAC'ın dönüşümü
TrackAIPAC, adından da anlaşılacağı gibi başlangıçta Amerikan İsrail Kamu İşleri Komitesi'ni (AIPAC) izlemek amacıyla kurulmuş bir oluşumdu. Ancak zamanla kendisi de bir lobi örgütüne dönüşen TrackAIPAC, özellikle İsrail'e eleştirel yaklaşan Kongre üyelerini hedef almasıyla tanındı. Örgüt, 2022 yılında Ro Khanna gibi İsrail'in işgal politikalarını eleştiren Demokratları 'radikal' olarak etiketlemiş ve seçimlerde onlara karşı adayları desteklemişti.
Ancak son hamle, TrackAIPAC'ın strateji değişikliğine gittiğini gösteriyor. Khanna, İsrail konusunda ilerici çizgisini korurken, örgütün desteğini kazanması, lobinin artık muhalifleri izole etmek yerine içeriden etkilemeyi tercih ettiği yorumlarına yol açtı. Khanna'nın yanı sıra, daha önce hedef alınan bir dizi Demokrat vekil de benzer şekilde TrackAIPAC desteğini almaya başladı. Bu değişim, örgütün 2024 seçimleri öncesinde etki alanını genişletme çabası olarak değerlendiriliyor.
TrackAIPAC'ın yeni bir taahhütname ile yasa koyucuları İsrail yanlısı politikalar konusunda bağlamaya çalıştığı da belirtiliyor. Bu belge, örgütün desteğini almak isteyen vekillerin belirli ilkeleri kabul etmesini şart koşuyor. Bu durum, lobinin Kongre'deki nüfuzunu artırma stratejisinin bir parçası olarak görülüyor.
Bölgesel ve küresel boyut: İsrail lobisinin değişen yüzü
TrackAIPAC'ın bu hamlesi, ABD siyasetinde İsrail lobisinin evrimini yansıtıyor. Geleneksel olarak AIPAC gibi örgütler, İsrail'e tam destek veren adayları finanse ederken, son yıllarda ilerici Demokratlar arasında Filistin haklarına duyarlılık artıyor. Bu durum, lobi örgütlerini strateji değişikliğine zorluyor. Örneğin, Gazze'deki son çatışmalar sonrası Biden yönetiminin İsrail'e silah sevkiyatını durdurma ihtimali bile gündeme gelmişti.
TrackAIPAC'ın desteğini kazanan isimlerden biri olan Ro Khanna, aynı zamanda Silahlı Kuvvetler Komitesi'nde görev yapıyor ve İsrail'e yapılan askeri yardımın koşullara bağlanması gerektiğini savunuyor. Khanna'nın bu tutumu, lobinin desteğini almasına rağmen değişmiş değil. Bu da, TrackAIPAC'ın artık muhalifleri susturmak yerine onlarla işbirliği yaparak etkisini sürdürme yolunu seçtiğini gösteriyor.
Küresel ölçekte bu gelişme, ABD'nin Ortadoğu politikasında olası bir yumuşamaya işaret edebilir. Ancak uzmanlar, lobinin hâlâ çok güçlü olduğunu ve İsrail'e koşulsuz desteğin ABD dış politikasında belirleyici olmaya devam edeceğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
TrackAIPAC'ın Ro Khanna gibi isimleri desteklemesi, ABD Kongresi'nde İsrail'e eleştirel yaklaşan seslerin tamamen susturulamayacağını gösteriyor. Türkiye, Filistin meselesinde iki devletli çözümü savunan bir ülke olarak, bu tür gelişmeleri yakından izliyor. ABD'deki İsrail lobisinin dönüşümü, Ankara'nın Washington nezdinde Filistin yanlısı argümanlarını daha rahat dile getirebilmesi anlamına gelebilir. Ancak lobinin etkisi hâlâ çok büyük olduğu için, kısa vadede ABD'nin İsrail politikasında köklü bir değişiklik beklenmiyor. Türkiye için asıl önemli olan, bu tür lobi faaliyetlerinin ABD dış politikasına etkisini anlamak ve kendi çıkarları doğrultusunda manevra yapmaktır.
