Suriye'de iç savaşın gölgesinde yaşanan son gelişmeler, ülkedeki istikrarsızlığın derinliğini bir kez daha gözler önüne serdi. Suriye İçişleri Bakanlığı, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un bu hafta başında Şam’a yaptığı ziyaret sırasında meydana gelen iki bombalı saldırının IŞİD (DEAŞ) bağlantılı bir hücre tarafından düzenlendiğini duyurdu. Bakanlık ayrıca, söz konusu hücrenin çökertilmesinin ardından yapılan aramalarda bir patlayıcı deposu ele geçirildiğini açıkladı.
Patlamaların Detayları ve Soruşturma
Macron’un Şam ziyareti sırasında meydana gelen patlamalar, başkentin güneybatısındaki Seyyide Zeynep bölgesinde ve Emevi Meydanı yakınlarında gerçekleşti. Patlamalarda ölen ya da yaralanan olmadığı belirtilirken, saldırıların zamanlaması dikkat çekti. Fransız liderin bölgedeki temasları sürerken düzenlenen saldırıların, Esad yönetiminin güvenlik zaafiyetini ortaya koyduğu yorumları yapıldı. Suriye İçişleri Bakanlığı, Cuma günü yaptığı yazılı açıklamada, olayın ardından başlatılan “yoğun soruşturmaların” kısa sürede sonuç verdiğini belirtti. Açıklamada, patlayıcıların IŞİD’e ait olduğu ve hücrenin bir kısmının etkisiz hale getirildiği, geri kalan şüphelilerin ise arandığı ifade edildi. Ele geçirilen patlayıcı deposunun, Şam’ın doğusunda bir kırsal alanda bulunduğu ve içerisinde çok sayıda el yapımı bomba, mayın ve patlayıcı madde olduğu kaydedildi.
IŞİD, Suriye’de 2014-2017 yılları arasında geniş bir alanı kontrol etmiş, ancak Rusya, İran ve Hizbullah destekli Suriye ordusu ile ABD öncülüğündeki koalisyon güçlerinin müdahalesiyle toprak kaybetmişti. Örgüt, 2019’da halifeliğini ilan eden son toprak parçasını kaybetmesine rağmen, çöl bölgelerinde ve ülkenin doğusunda hücre yapılanmasıyla faaliyetlerine devam ediyor. Son olarak 2023’te Humus’taki bir askeri okula düzenlenen ve 100’den fazla kişinin öldüğü saldırıyı IŞİD üstlenmişti. Bu saldırı, örgütün hâlâ ciddi bir tehdit oluşturduğunu göstermişti.
Bölgesel Yansımalar ve Macar'ın Ziyareti
Fransa Cumhurbaşkanı Macron’un Şam ziyareti, uluslararası toplumda tartışmalara yol açtı. Batılı ülkeler, 2011’de başlayan iç savaşın ardından Şam’a büyükelçi düzeyinde temasları neredeyse tamamen kesmişken, Macron’un Esad yönetimiyle doğrudan görüşmesi “normalleşme” sinyali olarak yorumlandı. Macron’un ziyareti sırasında terörle mücadele, insani yardım ve siyasi çözüm konularının ele alındığı belirtilirken, patlamaların bu süreci gölgelediği değerlendiriliyor.
Bu tür saldırılar, Suriye’de güvenlik durumunun ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor. IŞİD’in varlığı, aynı zamanda ülkenin kuzeydoğusunda ABD destekli Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ile rejim arasındaki dengeleri de etkiliyor. Örgütün güç kaybetmesine rağmen, özellikle geniş çöl alanlarında ve sınır bölgelerinde hareket kabiliyetini sürdürmesi, bölge ülkeleri için de bir endişe kaynağı. Türkiye, IŞİD’e karşı uluslararası koalisyonun bir parçası olarak, özellikle kuzey Suriye’de operasyonlar düzenlemiş ve örgütün sınır hattındaki varlığını büyük ölçüde bertaraf etmişti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Suriye’de IŞİD’in yeniden canlanma işaretleri, Türkiye’nin güney sınırları için potansiyel bir tehdit oluşturuyor. Türkiye, daha önce Fırat Kalkanı ve Zeytin Dalı harekâtlarıyla IŞİD ve PKK/YPG’ye karşı sınır güvenliğini sağlamaya çalışmıştı. Örgütün Suriye’nin içlerinde, özellikle de rejimin kontrolündeki bölgelerde eylem yapabiliyor olması, terörle mücadelenin henüz tamamlanmadığını gösteriyor. Ayrıca, Batılı ülkelerin Esad yönetimiyle normalleşme adımları, Türkiye’nin Suriye politikasını doğrudan etkileyebilir. Ankara, Suriye’nin toprak bütünlüğünü savunmakla birlikte, PKK/YPG’nin varlığı ve rejimin askeri olmayan çözümlere yanaşmaması nedeniyle Şam’la ilişkilerini sınırlı tutuyor. Bu nedenle, IŞİD saldırıları ve genel istikrarsızlık, Türkiye’nin sınır güvenliği ve göç yönetimi politikalarında dikkatli olmasını gerektiriyor.
