Ukrayna, Rusya Devlet Başkanlığı seçimlerinin son gününde Moskova'ya yüzlerce insansız hava aracı (İHA) ile saldırı düzenledi. Rus yetkililer, başkent ve çevresinde hava savunma sistemlerinin çok sayıda hedefi düşürdüğünü açıkladı. Ukrayna güvenlik kaynakları, saldırıda yeni geliştirilen bir balistik füzenin de kullanıldığını ve operasyonun Rusya'nın diğer bölgelerini de kapsadığını belirtti. Saldırı, 17 Mart 2024 Pazar günü, Rusya'da Devlet Başkanı Vladimir Putin'in yeniden seçildiği oylamanın son gününe denk geldi.
Saldırının Arka Planı ve Detaylar
Ukrayna kaynaklarına göre, saldırıda kullanılan yeni balistik füze, uzun menzilli ve yüksek hassasiyetli bir silah olarak öne çıkıyor. Bu füzenin, Ukrayna'nın yerli savunma sanayii tarafından geliştirildiği ve Rusya'nın enerji altyapısı ile askeri tesislerini hedef aldığı ifade ediliyor. Moskova'ya yönelik İHA saldırısı, savaşın başlangıcından bu yana başkente yapılan en kapsamlı saldırılardan biri olarak değerlendiriliyor. Rusya Savunma Bakanlığı, Moskova bölgesinde 50'den fazla İHA'nın imha edildiğini, ülke genelinde ise toplam 343 İHA'nın düşürüldüğünü duyurdu. Saldırıda can kaybı yaşanmadığı, ancak bazı bölgelerde maddi hasar meydana geldiği bildirildi. Rus yetkililer, saldırının seçimleri sabote etmeye yönelik bir girişim olduğunu öne sürdü. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, saldırıyı doğrudan üstlenmezken, "Rusya'ya yönelik adil bir cevap" olarak nitelendirdi.
Seçim süreci boyunca Rusya, Ukrayna'nın sınır bölgelerinde ve işgal altındaki topraklarda oy kullanma merkezlerine yönelik saldırılar düzenlediğini iddia etmişti. Ukrayna ise bu suçlamaları reddederek, Rusya'nın işgal altındaki bölgelerde yasadışı seçimler düzenlediğini vurguladı. Son saldırı, Rusya'nın hava savunma kabiliyetinin ve iç güvenlik önlemlerinin sınırlarını göstermesi açısından dikkat çekici. Moskova'da havaalanları geçici olarak kapatıldı, bazı uçuşlar iptal edildi. Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde, İHA'ların düşürülmesi sırasında oluşan patlamalar ve yangınlar yer aldı.
Ukrayna'nın yeni balistik füzesi, Batılı ülkelerin sağladığı silahlardan farklı olarak, Ukrayna'nın kendi savunma sanayii tarafından üretildiği için Rusya'nın misilleme tehditlerini sınırlayabilir. Uzmanlar, bu tür silahların Ukrayna'nın uzun menzilli saldırı kapasitesini artırdığını ve savaşın seyrini değiştirebileceğini belirtiyor. Rusya, daha önce Batı silahlarının Rus topraklarında kullanılmasını "kırmızı çizgi" olarak tanımlamış ve misilleme tehdidinde bulunmuştu. Ancak Ukrayna'nın yerli üretimi silahlar, bu tehdidin etkisini azaltabilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Saldırı, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşta hava üstünlüğünü koruma çabalarına rağmen, Ukrayna'nın artan kabiliyetini gösteriyor. Moskova'ya yönelik saldırılar, Rus halkı üzerinde psikolojik baskı oluşturmayı ve Putin'in "güçlü lider" imajını sarsmayı amaçlıyor. Seçimlerin son gününe denk gelmesi, sembolik açıdan büyük önem taşıyor. Batılı ülkeler, saldırıya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadı. NATO ve AB, Ukrayna'nın meşru müdafaa hakkını desteklediklerini yinelemişti. Ancak saldırıların sivil kayıplara yol açması durumunda, Batı'nın Ukrayna'ya verdiği desteğin sorgulanabileceği belirtiliyor.
Rusya, saldırı sonrası Ukrayna'nın enerji altyapısına yönelik misilleme saldırıları düzenleyebilir. Bu durum, küresel enerji piyasalarını ve tahıl koridorunu olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, savaşın Karadeniz'e yayılma riski, bölge ülkeleri için güvenlik endişesi oluşturuyor. Türkiye, Montrö Boşaltma Sözleşmesi kapsamında Boğazlar'daki dengeyi korumaya çalışırken, taraflar arasında arabuluculuk girişimlerini sürdürüyor. Saldırı, savaşın diplomatik çözüm ihtimalini daha da zorlaştırabilir.
Ukrayna'nın yeni balistik füzesi, küresel silah ticaretini de etkileyebilir. Ukrayna, bu teknolojiyi ihraç ederek savunma sanayii gelirlerini artırabilir ve müttefiklerine benzer sistemler sağlayabilir. Rusya ise kendi hava savunma sistemlerini geliştirmek için daha fazla kaynak ayırmak zorunda kalabilir. Bu durum, küresel askeri harcamaları artırabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ukrayna'nın Moskova'ya yönelik İHA ve balistik füze saldırısı, Türkiye'nin Karadeniz'deki güvenlik dengeleri ve enerji arz güvenliği açısından doğrudan etkiler taşıyor. Savaşın uzaması, Türkiye'nin arabuluculuk rolünü zorlaştırırken, tahıl koridoru anlaşmasının idamesini riske atıyor. Rusya'nın misilleme saldırıları, enerji tedarikinde kesintilere yol açabilir ve Türkiye'nin doğalgaz ithalatını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Ukrayna'nın yerli balistik füze üretimi, Türkiye'nin savunma sanayii iş birliklerini çeşitlendirmesi için yeni fırsatlar yaratabilir. Türkiye, Montrö Sözleşmesi'ni titizlikle uygulayarak Boğazlar'daki istikrarı koruma gayretini sürdürecektir.
