İngiltere'nin Oldham kentinde arıcılar ve denetçiler, Asya eşek arılarını (Vespa velutina) GPS takip cihazlarıyla izleyerek bir yuva tespit etti. Yetkililer, istilacı türün bal arısı kolonilerine ve yerel ekosisteme yönelik tehdidini azaltmak için çalışmalarını sürdürüyor.
Asya eşek arısı tehdidi ve takip yöntemi
Asya eşek arısı, ilk olarak 2004 yılında Fransa'ya giriş yapmış ve o tarihten bu yana Avrupa'nın birçok ülkesine yayılmıştır. İngiltere'de ilk kez 2016 yılında görülen tür, özellikle güney bölgelerinde görülse de son yıllarda daha kuzeyde de kaydedilmeye başlandı. Oldham'daki yuva, bu türün İngiltere'nin kuzeyine doğru yayıldığının bir işareti olarak değerlendiriliyor.
Arıcılar ve Ulusal Arı Birimi denetçileri, eşek arılarını yakalayıp sırtlarına minik GPS vericileri yerleştirerek yuvalarına kadar takip etti. Bu yöntem, doğrudan yuva aramak yerine arıların kendi davranışlarından yararlanılarak daha etkili bir tespit sağlıyor. Ekipler, tespit edilen yuvayı etkisiz hale getirmek için harekete geçti.
Asya eşek arıları, bal arılarını avlayarak kolonilerin zayıflamasına ve hatta çökmesine neden olabiliyor. Bir eşek arısı kolonisi, günde onlarca bal arısını avlayabiliyor. Bu durum, hem bal üretimini hem de tarımsal tozlaşmayı olumsuz etkiliyor. İngiltere'de arıcılık sektörü, yıllık yaklaşık 200 milyon sterlin değerinde bir ekonomik faaliyet. Bu nedenle istilacı türün kontrol altına alınması büyük önem taşıyor.
Yetkililer, halkı eşek arısı görmeleri durumunda rapor etmeye teşvik ediyor. Özellikle arıcılar, kovanlarının çevresinde olağandışı arı hareketliliği fark ettiklerinde durumu bildirmeli. Erken tespit, yuvaların yok edilmesi ve türün yayılmasının önlenmesi açısından kritik.
İklim değişikliği ve istilacı türlerin yayılması
Uzmanlar, Asya eşek arısının Avrupa'da yayılmasında iklim değişikliğinin etkili olduğunu belirtiyor. Ilıman kışlar, türün hayatta kalma oranını artırıyor ve daha kuzey enlemlere doğru ilerlemesine olanak tanıyor. Benzer şekilde, küresel ticaret ve ulaşım ağları da istilacı türlerin kıtalar arası taşınmasını kolaylaştırıyor.
İngiltere'de son yıllarda Asya eşek arısı yuvalarının sayısında artış gözlemleniyor. 2023 yılında ülke genelinde onlarca yuva tespit edilip yok edildi. Oldham'daki yuva, bu mücadelenin bir parçası olarak kaydedildi. Yetkililer, vatandaşların duyarlılığı sayesinde birçok yuvanın erken aşamada bulunduğunu vurguluyor.
Asya eşek arısı ile mücadele, sadece İngiltere'nin değil, tüm Avrupa'nın ortak sorunu haline gelmiş durumda. Avrupa Birliği, istilacı yabancı türlerle mücadele için çeşitli programlar yürütüyor. Türkiye de coğrafi konumu itibarıyla bu türün potansiyel yayılım alanı içinde yer alıyor. Özellikle Karadeniz ve Marmara bölgelerinde görülme riski bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Asya eşek arısının Avrupa'da yayılması, Türkiye için de önemli bir çevresel ve ekonomik risk oluşturuyor. Türkiye, arıcılıkta dünyanın önde gelen ülkelerinden biri ve bal üretiminde önemli bir paya sahip. İstilacı türün Türkiye'ye giriş yapması halinde, özellikle Ege ve Akdeniz bölgelerindeki arıcılık faaliyetleri zarar görebilir. Ayrıca, tarımsal üretimde tozlaşma hizmetleri aksayabilir. Türkiye'nin, erken uyarı sistemleri ve sınır kontrol önlemleriyle bu türe karşı hazırlıklı olması gerekiyor. İklim değişikliğiyle birlikte istilacı türlerin artması, gıda güvenliği ve biyoçeşitlilik açısından uzun vadeli bir tehdit oluşturuyor.
