Ukrayna, 17 Mart Pazar günü Rusya'nın başkenti Moskova'ya yönelik olarak Moskova Belediye Başkanı Sergey Sobyanin'in "tarihteki en büyük insansız hava aracı saldırısı" olarak nitelendirdiği bir saldırı düzenledi. Sobyanin, saldırının Başkan Vladimir Putin'in Ukrayna savaşına destek için bir test olarak sunduğu parlamento seçimlerinin son gününü sekteye uğratmaya yönelik başarısız bir girişim olduğunu söyledi. Saldırıda can kaybı veya büyük çaplı hasar bildirilmedi; Rus savunma sistemlerinin çok sayıda İHA'yı düşürdüğü iddia edildi.
Saldırının Arka Planı ve Ayrıntılar
Rus yetkililere göre, Ukrayna'ya ait olduğu belirtilen insansız hava araçları Moskova ve çevresine sabah saatlerinde dalgalar halinde saldırdı. Moskova Belediye Başkanı Sobyanin, Telegram üzerinden yaptığı açıklamada, hava savunma sistemlerinin onlarca İHA'yı imha ettiğini, bazılarının ise yerleşim yerlerine düşerek küçük çaplı hasara yol açtığını belirtti. Saldırı nedeniyle başkentteki üç büyük havalimanı olan Şeremetyevo, Domodedovo ve Vnukovo'da uçuşlar geçici olarak durduruldu; bazı uçuşlar yönlendirildi veya iptal edildi. Rusya Savunma Bakanlığı, toplamda 35 İHA'nın düşürüldüğünü, bunlardan 12'sinin Moskova bölgesinde olduğunu açıkladı. Bağımsız kaynaklar ise saldırının ölçeğinin daha büyük olabileceğini öne sürdü.
Ukrayna tarafı saldırıyı doğrudan üstlenmedi ancak son aylarda Rusya'nın enerji altyapısına ve askeri hedeflerine yönelik benzer operasyonlar düzenlemişti. Ukraynalı yetkililer, saldırıların Rusya'nın savaş kapasitesini zayıflatmayı amaçladığını ve meşru müdafaa hakkı kapsamında olduğunu savunuyor. Batılı askeri analistler, Ukrayna'nın uzun menzilli İHA kabiliyetini geliştirerek Rusya'nın derinliklerindeki stratejik noktaları vurabildiğini ve bunun Moskova için ciddi bir güvenlik zaafiyeti oluşturduğunu belirtiyor.
Saldırının zamanlaması dikkat çekici: Rusya'da 15-17 Mart tarihleri arasında düzenlenen ve son günü Pazar olan parlamento seçimleri (Devlet Duması seçimleri) yapılıyordu. Ancak bu seçimler, Putin'in 2024 başkanlık seçimleri öncesinde bir güvenoyu testi olarak görülüyor. Ukrayna, saldırıyla Rus halkına savaşın kendi kapılarına dayandığını göstermeyi ve Putin'in "her şey kontrol altında" mesajını sarsmayı hedeflemiş olabilir. Rusya'da seçimler genellikle usulen geçer ve muhalefet baskı altındadır; bu tür bir saldırı, Kremlin'in güvenlik anlatısına gölge düşürdü.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu saldırı, Ukrayna savaşının seyrinde bir dönüm noktası olabilir. Ukrayna, Batı'dan aldığı askeri destekle uzun menzilli İHA üretimini artırdı ve Rusya içindeki hedefleri vurmaya başladı. Moskova'ya yönelik bu tür büyük çaplı bir saldırı, Rusya'nın hava savunma sistemlerinin etkinliğini sorgulatıyor ve Kremlin'in iç kamuoyu nezdinde prestij kaybına yol açabilir. Ayrıca, saldırı Rusya'nın Ukrayna'daki savaş çabalarını da etkileyebilir; zira Rusya, başkentini korumak için daha fazla kaynak ayırmak zorunda kalabilir.
Uluslararası alanda ise bu gelişme, Batı'nın Ukrayna'ya verdiği desteğin dozunun artıp artmayacağı tartışmalarını alevlendirebilir. ABD ve Avrupa Birliği, Ukrayna'nın kendini savunma hakkını desteklediklerini yinelese de, Rusya topraklarına yönelik saldırılar konusunda temkinli. Rusya, saldırıyı "terör eylemi" olarak nitelendirip Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ni toplantıya çağırabilir. Çin ve diğer ülkeler ise tansiyonun düşürülmesi çağrısı yapabilir.
Askeri uzmanlar, Ukrayna'nın İHA saldırılarının sembolik değerinin yüksek olduğunu ancak savaşın gidişatını tek başına değiştirmeyeceğini belirtiyor. Yine de bu saldırı, Ukrayna'nın artan kabiliyetini ve Rusya'nın iç güvenlik açıklarını gözler önüne seriyor. Rusya'nın misilleme olarak Ukrayna'nın enerji altyapısına yönelik saldırıları artırması bekleniyor. Savaşın yeni bir aşamaya geçtiği, cephe hattının ötesinde karşılıklı derin saldırıların yoğunlaştığı bir döneme giriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ukrayna'nın Moskova'ya yönelik rekor İHA saldırısı, Türkiye'nin dengeli diplomasisi açısından zorlu bir sınav oluşturuyor. Türkiye, hem Ukrayna'ya askeri destek veriyor (Bayraktar İHA'ları) hem de Rusya ile enerji ve savunma alanında işbirliğini sürdürüyor. Savaşın derinleşmesi, Karadeniz'de güvenlik risklerini artırabilir ve Türkiye'nin tahıl koridoru gibi arabuluculuk girişimlerini zora sokabilir. Ayrıca, Rusya'nın olası misillemeleri bölgesel istikrarsızlığı körükleyebilir. Türkiye, taraflar arasında denge gözeterek ateşkes çağrılarını yineleyebilir; ancak İHA saldırıları, Türk savunma sanayii ürünlerinin etkinliğini de dolaylı olarak gündeme getirebilir. Kısacası, bu gelişme Türkiye'nin enerji güvenliği ve bölgesel istikrar politikaları için önemli çıkarımlar içeriyor.
