ABD ve İran arasında Hürmüz Boğazı'nda yaşanan askeri gerginlik küresel piyasaları altüst etti. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 5'e varan sıçramayla 85 doların üzerine çıkarken, Asya borsaları sert düşüş yaşadı. Özellikle Güney Koreli çip üreticisi SK Hynix gibi teknoloji hisselerindeki kayıplar dikkat çekti. Ekonomistler, bu gerilimin sürmesi halinde enerji maliyetlerindeki artışın küresel enflasyonu yeniden tetikleyebileceği uyarısında bulunuyor.
Gerginliğin perde arkası
Olay, ABD Donanması'na ait bir savaş gemisinin Hürmüz Boğazı'nda İran Devrim Muhafızları'na bağlı sürat teknelerinin tacizine uğramasıyla başladı. Pentagon, İran botlarının uyarı ateşiyle uzaklaştırıldığını açıkladı. Tahran yönetimi ise olayı 'provokasyon' olarak niteledi ve bölgedeki tüm ABD gemilerini takip altına aldığını duyurdu. Hürmüz Boğazı, dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği stratejik bir su yolu olarak biliniyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Asya piyasalarındaki düşüşün odağında çip ve teknoloji hisseleri vardı. SK Hynix yüzde 4,2, Tayvanlı TSMC ise yüzde 2,8 değer kaybetti. Analistler, yatırımcıların jeopolitik riskler nedeniyle riskli varlıklardan kaçarak altın ve dolar gibi güvenli limanlara yöneldiğini belirtiyor. Altın fiyatı ons başına 2.350 dolar seviyesinde yatay seyrederken, ABD 10 yıllık tahvil faizleri yüzde 4,2'ye geriledi. Avrupa borsalarının da güne satış ağırlıklı başlaması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, petrol ihtiyacının büyük bölümünü ithal eden bir ülke olarak Hürmüz Boğazı'ndaki her gerilimden doğrudan etkileniyor. Brent petroldeki yüzde 5'lik artış, akaryakıt fiyatlarına zam olarak yansıyacak ve cari açığı artıracaktır. Ayrıca, Türkiye'nin Rusya ve İran ile enerji alanındaki işbirliği, Batı yaptırımlarıyla birlikte değerlendirildiğinde Ankara'nın bu krizde denge politikası izlemesini zorunlu kılıyor. Olası bir sıcak çatışmada Türkiye, hem NATO müttefiki olarak ABD'nin yanında yer almak hem de İran'la süregelen ticari ilişkilerini sürdürmek arasında sıkışabilir.
