Mali'de güvenlik durumu, Cumartesi günü başkent Bamako'nun kuzeyindeki stratejik noktalara yönelik eş zamanlı saldırılarla yeniden kritik bir aşamaya girdi. Mali ordusu, Gao ve Sévaré gibi kilit şehirlerin isyancı gruplar tarafından hedef alındığını doğrularken, saldırıların planlı ve koordineli olduğu anlaşılıyor. Hollanda merkezli Clingendael Çatışma Araştırmaları Birimi'nden araştırmacı Andrew Lebovich, saldırıların bazı hedeflerinin aslında bir 'yönlendirme' taktiği olduğunu, asıl amacın farklı bir noktaya ulaşmak olabileceğini kaydetti.
Saldırıların arka planı ve hedefleri
Mali ordusundan yapılan resmi açıklamada, Gao ve Sévaré'nin yanı sıra birkaç küçük yerleşim yerine daha ateş açıldığı belirtildi. Gao, ülkenin kuzeyindeki en büyük şehirlerden biri olarak stratejik öneme sahip; bölgedeki Birleşmiş Milletler barış gücü MINUSMA'nın da ana üslerinden birine ev sahipliği yapıyor. Sévaré ise başkent Bamako'yu kuzeye bağlayan karayolunun kilit noktasında yer alıyor. Saldırılar, isyancı gruplardan birinin kuzeyde bir kasabayı ele geçirmek için yeni bir taarruz başlattığını duyurmasının hemen ardından geldi. Bu durum, çatışmanın sadece askeri değil, aynı zamanda psikolojik bir boyutu olduğunu gösteriyor.
Andrew Lebovich'e göre, isyancıların aynı anda birden fazla noktayı hedef alması, savunma hatlarını dağıtma ve asıl saldırı noktasını gizleme amacı taşıyor. Sévaré gibi lojistik merkezlere yönelik saldırılar, ordunun ikmal yollarını kesmeyi ve bölgedeki hâkimiyetini sarsmayı hedefliyor. Lebovich, 'Bu saldırılar, isyancıların hâlâ koordineli ve etkili operasyonlar düzenleyebildiğini gösteriyor. Bazı hedefler sadece dikkat dağıtmak için seçilmiş olabilir,' dedi. Özellikle Gao gibi büyük şehirlerdeki saldırılar, sivil halk üzerinde psikolojik baskı oluşturarak hükümete duyulan güveni sarsmayı amaçlıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Mali'deki istikrarsızlık, Sahel bölgesinin genel güvenlik durumunu doğrudan etkiliyor. 2012'de Tuareg isyancıları ve cihatçı grupların kuzeyde başlattığı ayaklanmadan bu yana bölge, terör örgütleri ve silahlı grupların faaliyetleri nedeniyle istikrarsızlıktan kurtulamadı. Fransa'nın Barkhane Operasyonu'nun sona ermesi ve Birleşmiş Milletler barış gücünün çekilme süreci, güvenlik boşluğunu derinleştirdi. Avrupa Birliği, Sahel'deki terör tehdidinin sadece Afrika için değil, Avrupa için de bir güvenlik riski oluşturduğunu vurguluyor. Göç akışları ve insani kriz, bölgeye yönelik uluslararası yardımların artmasına neden oluyor.
Mali yönetimi, Rusya merkezli Wagner grubu gibi paralı asker şirketlerine yönelerek güvenlik açığını kapatmaya çalışıyor. Ancak bu durum, Batılı ülkelerle ilişkileri germekte ve bölgede yeni bir nüfuz mücadelesi başlatmış durumda. Saldırılar, aynı zamanda bölgesel iş birliğinin de ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor. Nijer, Burkina Faso ve Çad, sınır güvenliklerini artırmak için Mali ile koordinasyon halinde, ancak sınır ötesi operasyonların etkinliği tartışmalı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Mali'deki istikrarsızlık, Türkiye'nin Afrika Boynuzu ve Sahel bölgesine yönelik artan ilgisi bağlamında değerlendirilmeli. Türkiye, Mali'de askeri üs bulundurmasa da, bölgede insani yardım ve kalkınma projeleri yürütüyor. Çatışmaların yayılması, özellikle Libya ve Nijer üzerinden Akdeniz'e ulaşan göç yollarını etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin savunma sanayii ihracatı için önemli bir pazar olan Sahel ülkelerindeki güvenlik boşluğu, Türk yapımı İHA ve kara araçlarına olan talebi artırabilir. Ancak bölgedeki istikrarsızlık, Türkiye'nin ekonomik ve diplomatik yatırımlarının sürdürülebilirliğini riske atıyor. Ankara, bu nedenle bölgede barışı destekleyen çok taraflı girişimlere katılımını sürdürmeli.
