Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri, ülkedeki çatışmaların sona erdirilmesi için İsrail ve Hizbullah arasında koşulsuz bir ateşkes ilan edilmesi ve askeri güçlerin eş zamanlı olarak geri çekilmesi çağrısında bulundu. Berri, Hizbullah'ın Litani Nehri'nin güneyindeki mevzilerinden çekilmesiyle, İsrail'in işgal altındaki Lübnan topraklarından çekilmesinin paralel olarak gerçekleşmesi gerektiğini ifade etti. Bu öneri, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 1701 sayılı kararına atıfta bulunarak, Litani Nehri ile İsrail sınırı arasındaki bölgenin Lübnan ordusu ve UNIFIL barış gücü dışında silahlı güçlerden arındırılmasını hedefliyor. Berri, yaptığı açıklamada, tarafların herhangi bir ön koşul ileri sürmeden derhal ateşkese yanaşması gerektiğini vurguladı.
Gelişmenin Arka Planı
Lübnan'da son haftalarda Hizbullah ile İsrail arasında şiddetlenen çatışmalar, ülkenin güneyinde büyük bir insani krize yol açtı. Sınır ötesi saldırılar ve misillemeler sonucu yüzlerce kişi hayatını kaybetti, on binlerce kişi yerinden edildi. Birleşmiş Milletler, çatışmaların durdurulması için uluslararası topluma acil çağrı yaparken, ABD ve Fransa'nın arabuluculuk girişimleri şu ana kadar sonuçsuz kaldı. 1701 sayılı BM kararı, 2006 yılında İsrail ile Hizbullah arasındaki savaşı sona erdiren ateşkesin temelini oluşturmuş ancak kararın hükümleri (Litani'nin güneyinin silahsızlandırılması, Hizbullah'ın İsrail sınırından uzaklaştırılması) fiilen uygulanamamıştı. Berri'nin önerisi, 1701 kararının tam olarak hayata geçirilmesini amaçlarken, İsrail'in işgal ettiği Şeba Çiftlikleri gibi bölgelerden çekilmesini de şart koşuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, İran destekli Hizbullah'ın bölgedeki dengeleri değiştirme potansiyeli taşıdığı bir dönemde ortaya çıkıyor. Hizbullah'ın Litani Nehri'nin güneyinden çekilmesi, örgütün İsrail'e yönelik tehdit kapasitesini ciddi ölçüde sınırlayacak. Ancak, İsrail'in Lübnan toprakları üzerindeki işgalci konumu devam ettiği sürece, örgütün varlık nedenini kaybetmeyeceği değerlendiriliyor. Bölgesel aktörlerden Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, Lübnan'ın istikrara kavuşmasını desteklerken, İran ise Hizbullah'ın stratejik derinliğini korumaya çalışıyor. Küresel boyutta ise Batılı ülkeler, özellikle ABD, İsrail'in güvenliğini önceliklendirerek Hizbullah'ın etkisizleştirilmesini talep ediyor. Fransa'nın arabuluculuk çabaları, Lübnan'daki siyasi krize bir çözüm bulmayı hedefliyor. Tüm bu girişimlerin başarılı olması, ancak tarafların karşılıklı güven tesis etmesine bağlı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki güvenlik çıkarları ve Filistin meselesine yönelik politik duruşu açısından kritik önem taşıyor. Türkiye, Lübnan'ın toprak bütünlüğüne ve egemenliğine saygı duyulmasını savunurken, bölgede istikrarın sağlanmasının Doğu Akdeniz enerji nakil hatları ve deniz yetki alanları üzerindeki ihtilafları da etkileyebileceği değerlendiriliyor. Ayrıca, Türkiye'nin NATO üyesi olarak İsrail-Hizbullah çatışmasının bölgesel bir savaşa dönüşmesini engelleme çabaları, kendi sınır güvenliği için hayati önemde. Bu nedenle Ankara, BM nezdinde 1701 kararının uygulanmasını desteklerken, İran'ın bölgedeki etkisini sınırlayacak bir ateşkes formülüne sıcak bakabilir.
