ABD ve Suudi Arabistan savaş uçakları, Salı günü Irak'ta İran destekli milislere yönelik hava saldırıları düzenledi. ABD ordusu, son günlerde iki düzineden fazla insansız hava aracı (İHA) saldırısı gerçekleştiren bu grupları hedef aldığını açıkladı. Saldırılar, bölgedeki gerginliğin tırmanmasına yol açtı. Öte yandan İran Devrim Muhafızları, Çarşamba günü erken saatlerde Hürmüz Boğazı'nda üç petrol tankerini vurduğunu ve durdurduğunu duyurdu. Bu gelişmeler, Ortadoğu'daki enerji arz güvenliğine yönelik endişeleri artırdı ve uluslararası piyasalarda petrol fiyatlarının yükselmesine neden oldu.
Gelişmenin Arka Planı
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan açıklamaya göre, saldırılar Irak'ın kuzeyindeki Musul ve çevresindeki hedeflere yönelik gerçekleştirildi. Açıklamada, son günlerde ABD ve koalisyon güçlerine yönelik İHA saldırılarının arttığı ve bu saldırıların arkasında İran destekli milislerin olduğu belirtildi. CENTCOM, hedeflerin askeri nitelikte olduğunu ve sivil kayıpların yaşanmadığını öne sürdü. Ancak Iraklı yetkililer, saldırılarda en az 10 kişinin öldüğünü, 20'den fazla kişinin yaralandığını bildirdi. Irak hükümeti, ABD'nin egemenliğini ihlal ettiğini belirterek saldırıları kınadı.
Saldırıların hedefi olan gruplar arasında Kataib Hizbullah, Asaib Ehl el-Hak ve Hizbullah el-Nujaba gibi İran yanlısı örgütler bulunuyor. Bu gruplar, son haftalarda Irak ve Suriye'deki ABD üslerine yönelik çok sayıda İHA ve roket saldırısı düzenlemişti. ABD Savunma Bakanlığı yetkilileri, bu saldırıların İran'ın bölgedeki vekil güçleri aracılığıyla yürüttüğü bir gerilim politikasının parçası olduğunu belirtiyor. İran ise bu gruplarla doğrudan bağlantısını reddederken, bölgede işgalci güçlere karşı direnişi desteklediğini ifade ediyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD ve Suudi Arabistan'ın ortak saldırısı, İran'ın bölgedeki nüfuzunu kırmayı hedefleyen daha geniş bir stratejinin parçası olarak değerlendiriliyor. Özellikle Suudi Arabistan, İran destekli Husilerin Yemen'deki saldırılarına karşı mücadele ederken, Irak'taki milislere yönelik operasyonlara katılmak istemiyor. Ancak son haftalarda Suudi topraklarına yönelik İHA saldırıları nedeniyle Riyad yönetiminin bu operasyonlara destek verdiği belirtiliyor.
Hürmüz Boğazı'nda yaşanan gelişme ise enerji piyasalarında büyük yankı uyandırdı. Dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği bu stratejik su yolu, İran'ın tehditleri nedeniyle daha da kritik hale geldi. İran Devrim Muhafızları'nın tankerleri durdurma operasyonu, bölgedeki deniz güvenliğinin ne kadar kırılgan olduğunu gösterdi. Petrol fiyatları, bu haberin ardından varil başına 3 doların üzerinde artışla 85 dolar seviyesine yükseldi. Uzmanlar, eğer gerginlik sürerse fiyatların 100 doları test edebileceğini öngörüyor.
Bu gelişmeler, ABD'nin İran'a yönelik azami baskı politikasını sürdürdüğü bir dönemde yaşanıyor. Washington, Tahran'ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetleri konusunda uluslararası toplumu yaptırımları artırmaya çağırıyor. İran ise bu baskıya karşılık olarak nükleer programında ilerleme kaydettiğini ve bölgedeki vekil güçleri aracılığıyla ABD ve müttefiklerine karşı asimetrik savaş yürüttüğünü ifade ediyor. Bu karşılıklı hamleler, Ortadoğu'da sıcak bir çatışma riskini artırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin komşusu olduğu Irak ve İran ile doğrudan ilgili olması nedeniyle yakından izlenmeli. Türkiye, Irak'ın kuzeyinde PKK'ya karşı yürüttüğü operasyonlarla meşgulken, ABD-İran gerilimi bölgedeki güç dengelerini değiştirebilir. Ayrıca, Türkiye'nin enerji ithalatında önemli bir koridor olan Hürmüz Boğazı'ndaki gerginlik, enerji arz güvenliği açısından risk oluşturuyor. Türkiye, İran ile ekonomik ilişkilerini sürdürürken, ABD yaptırımlarına uyum konusunda denge politikası izliyor. Bu tür bir tırmanma, Türkiye'yi iki taraf arasında sıkışmış bırakabilir. Ayrıca, Irak'taki istikrarsızlık, Türkiye'nin güney sınırındaki güvenliği ve göç akışları üzerinde doğrudan etkili olabilir. Türk hükümetinin, bölgede tansiyonu düşürmek için arabulucu roller üstlenmesi ve krizin Türkiye'ye sıçramasını önlemek için diplomatik girişimlerde bulunması beklenir.
