Kuzey Kore, uzun süredir dondurulmuş olan Güney Kore ile ilişkilerinde yeni bir sayfa açmak amacıyla spor diplomasisine başvurdu. Pyongyang yönetimi, benimsediği 'iki devlet' politikası çerçevesinde, kadın futbol takımını Güney Kore'nin başkenti Seul'e gönderdi. Bu ziyaret, iki Kore arasındaki buzların erimesi için atılmış sembolik bir adım olarak değerlendiriliyor. Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, geçtiğimiz yıl yaptığı bir konuşmada, iki ülke arasındaki ilişkileri 'düşman iki devlet' olarak tanımlamış ve spor müsabakalarının da bu çerçevede yeniden düzenleneceğini belirtmişti. İşte bu politikanın ilk somut örneği olarak kadın futbol takımı, Seul'de düzenlenen bir turnuvaya katıldı.
Gelişmenin Arka Planı
Kuzey Kore ve Güney Kore arasındaki gerilim, 2019'daki Hanoi Zirvesi'nin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından tırmanmıştı. Pandemi döneminde sınırlar tamamen kapanmış, iki Kore arasındaki tüm resmi temaslar durma noktasına gelmişti. Kim Jong-un, Nisan 2023'te yaptığı bir konuşmada, iki ülke arasındaki ilişkileri yeniden tanımlayarak 'bir millet, iki devlet' anlayışını terk ettiğini ve artık 'iki düşman devlet' olarak ilişkilerin yürütüleceğini açıklamıştı. Bu politika değişikliği, özellikle spor alanında kendini gösterdi. Daha önce 'ulusal bir mesele' olarak görülen spor müsabakaları, artık 'devletler arası bir etkinlik' olarak yeniden paketlendi. Bu bağlamda, kadın futbol takımının Seul ziyareti, yeni politikanın bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Kuzey Koreli futbolcuların Güney Kore'ye girişi, sınır ötesi hareketliliğin sınırlı da olsa yeniden başladığını gösteriyor.
Ziyaretin detaylarına bakıldığında, Kuzey Kore kadın futbol takımı, Seul'de düzenlenen EAFF Kadınlar Doğu Asya Kupası'na katılmak üzere ülkeye giriş yaptı. Turnuva, iki Kore'nin yanı sıra Japonya ve Çin'in de katılımıyla gerçekleşiyor. Kuzey Kore'nin bu turnuvaya katılımı, ülkenin spor alanındaki izolasyonunu kırma çabası olarak da görülebilir. Ancak Pyongyang yönetimi, bu ziyareti 'devletler arası bir etkinlik' olarak nitelendirerek, Güney Kore ile doğrudan bir barış mesajı vermekten kaçınıyor. Bu durum, sporun hâlâ siyasi bir araç olarak kullanıldığını gösteriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Kuzey Kore'nin bu adımı, özellikle bölgesel güçler olan Japonya, Çin ve ABD tarafından yakından takip ediliyor. Japonya, Kuzey Kore ile herhangi bir teması 'nükleer silahlardan arınma' koşuluna bağlarken, Çin ise iki Kore arasındaki diyaloğu desteklediğini ancak Pyongyang'ın hamlelerini kontrollü bir şekilde yönlendirmeye çalıştığını belirtiyor. ABD ise Kore Yarımadası'ndaki gerilimin azalmasına yönelik her türlü girişimi memnuniyetle karşıladığını ancak Kuzey Kore'nin nükleer programı konusunda somut adımlar atılmadığı sürece yaptırımların devam edeceğini vurguluyor. Öte yandan, Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi'nin Kuzey Kore'ye yönelik yaptırımları, spor takımlarının sınır ötesi seyahatlerini de kısıtlıyor. Ancak bu tür turnuvalar için özel izinler verilebiliyor. Kuzey Kore'nin bu ziyareti, BM yaptırımlarını delme amacı taşımıyor; daha çok, uluslararası topluma 'normalleşme' sinyali verme çabası olarak yorumlanıyor.
Küresel ölçekte, spor diplomasisi geçmişte de birçok kez siyasi krizlerin aşılmasında köprü görevi gördü. 2018'deki PyeongChang Kış Olimpiyatları, iki Kore arasında tarihi bir diyaloğun kapısını aralamıştı. O dönemde Kuzey Kore, Olimpiyatlara katılmış ve iki ülke ortak bir kadın buz hokeyi takımı bile kurmuştu. Ancak bu diyalog kısa sürmüş ve ilişkiler yeniden gerilmişti. Şimdi benzer bir senaryo ile karşı karşıyayız. Kadın futbol takımının Seul ziyareti, tıpkı 2018'deki gibi geçici bir yumuşama mı yoksa kalıcı bir değişimin habercisi mi, bunu zaman gösterecek. Uzmanlar, Kuzey Kore'nin bu adımının, uluslararası yaptırımların hafifletilmesi ve ekonomik yardım alabilmek için bir pazarlık kozu olabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Kore Yarımadası'ndaki gelişmeleri, özellikle Kuzey Kore'nin nükleer programı ve balistik füze denemeleri nedeniyle yakından takip ediyor. Her ne kadar Türkiye ile iki Kore arasında doğrudan bir ekonomik veya siyasi bağ bulunmasa da, bölgedeki istikrarsızlık küresel güvenliği tehdit etmektedir. Kuzey Kore'nin nükleer silahlanma çabaları, Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi'nde Türkiye'nin de desteklediği yaptırımlara tabidir. Bu nedenle, Pyongyang'ın spor diplomasisi yoluyla attığı adımlar, Ankara tarafından 'olumlu ancak yetersiz' olarak değerlendirilebilir. Türkiye, diyalog kanallarının açık tutulmasından yana olmakla birlikte, nükleer silahsızlanma konusunda somut adımlar atılmadığı sürece temkinli bir tutum izlemektedir. Ayrıca, Avrupa Birliği (AB) ve NATO ile koordinasyon içinde hareket eden Türkiye, Kore Yarımadası'ndaki her türlü askeri gerilimin küresel sonuçlar doğurabileceğinin bilincindedir.
