Küba, 18 Mart Salı günü ulusal elektrik şebekesinin (SEN) yeniden çökmesiyle ülke genelinde büyük bir elektrik kesintisi yaşadı. Yetkililer, bu kesintinin 10 gün içinde yaşanan üçüncü tam şebeke çöküşü olduğunu doğruladı. Ülke çapında milyonlarca insan elektriksiz kalırken, hükümet enerji üretimini yeniden başlatmak için acil durum planlarını devreye soktu. Son haftalarda yaşanan aşırı yük, yakıt kıtlığı ve altyapı zayıflıkları, Küba'nın enerji krizini derinleştiriyor. ABD'nin uyguladığı uzun süreli ekonomik ambargo, adanın enerji santrallerine yedek parça ve yakıt tedarikini ciddi şekilde kısıtlıyor.
Küba'nın Enerji Altyapısındaki Kırılganlık
Küba'nın ulusal elektrik sistemi, büyük ölçüde eski ve bakımsız termik santrallere dayanıyor. ABD ambargosu nedeniyle yedek parça temini neredeyse imkânsız hale gelirken, santraller sık sık arıza yapıyor. Ülkenin ana enerji kaynağı olan Venezuelalı petrolün ithalatındaki düşüş, durumu daha da kötüleştirdi. Son iki yılda Küba, elektrik kesintilerinin sıklaştığı bir döneme girdi. Havana ve Santiago de Cuba gibi büyük şehirlerde günde 10-12 saate varan kesintiler yaşanıyor. Salı günkü çöküş, ülkenin en büyük termik santrallerinden birinde meydana gelen bir arızanın şebekeyi tetiklemesiyle başladı. Yetkililer, 24 saat içinde kademeli olarak elektrik verilmeye başlanacağını açıkladı.
ABD Ambargosu ve Enerji Krizi
Küba hükümeti, yaşanan krizin temel nedenini ABD ambargosuna bağlıyor. Ambargo, Küba'nın uluslararası piyasalardan ekipman ve yakıt alımını engelliyor. Bununla birlikte, Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan bir rapora göre ambargo, 2023'te Küba ekonomisine yıllık 4.8 milyar dolara mal oldu. Enerji alanında bu kısıtlama, ülkenin yenilenebilir enerji yatırımlarını da olumsuz etkiliyor. Küba, güneş ve rüzgâr enerjisi potansiyeline sahip olmasına rağmen, yabancı yatırım eksikliği nedeniyle bu kaynaklardan yeterince faydalanamıyor. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre Küba'nın elektrik üretiminin yalnızca yüzde 5'i yenilenebilir kaynaklardan sağlanıyor. Rusya ve Çin, Küba'ya bazı enerji yardımlarında bulunsa da bu destek kronik sorunu çözmeye yetmiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Küba'daki enerji krizi, Türkiye için doğrudan bir tehdit oluşturmasa da, benzer altyapı kırılganlıklarına sahip gelişmekte olan ülkeler için bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye, enerji ithalatında dışa bağımlı bir ülke olarak, Küba'nın yaşadığı ambargo kaynaklı sıkıntıların uluslararası ticaret ve jeopolitik gerginliklerle nasıl derinleşebileceğini göstermesi açısından ders çıkarabilir. Ayrıca, ABD'nin ambargo politikasının Latin Amerika'daki etkileri, Türkiye'nin bölgede artan diplomatik ve ticari ilişkileri (örneğin, Brezilya, Venezuela ile bağları) bağlamında izlenmelidir. Enerji arz güvenliği ve uluslararası yaptırımlar, Türkiye'nin dış politikasında dikkatle değerlendirilmesi gereken konulardır.
