Kaliforniya'da tarım ürünlerinde kanserojen ve kalıcı kimyasalların (PFAS) kullanımını yasaklamayı hedefleyen iddialı bir yasa tasarısı, kimya ve tarım endüstrisinin yüz binlerce dolarlık lobi faaliyeti sonucu büyük ölçüde zayıflatılarak Vali Gavin Newsom'un masasına ulaştı. Tasarı, artık düzenleyicilere yalnızca izleme yetkisi veriyor; pestisitlerdeki PFAS kullanımına doğrudan yasak getirmiyor.
PFAS Nedir, Neden Tehlikeli?
Per- ve polifloroalkil maddeler (PFAS), doğada kolayca parçalanmadıkları için "sonsuz kimyasallar" olarak adlandırılıyor. Bu kimyasallar, pestisitlerin etkinliğini artırmak için kullanılıyor ve toprakta, suda ve canlı dokularda birikerek kanser, tiroid bozuklukları, bağışıklık sistemi hasarı ve karaciğer hastalıkları gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Avrupa Birliği ve bazı ABD eyaletleri PFAS'ı sınırlandırmaya başladı, ancak federal düzeyde kapsamlı bir düzenleme bulunmuyor.
Endüstri Lobisi ve Siyasi Etki
Kaynaklara göre, kimya devleri ve tarım şirketleri, tasarının yasalaşmasını engellemek için yüz binlerce dolar harcadı. Lobi faaliyetleri sonucu tasarı, pestisitlerdeki PFAS'ı yasaklamak yerine yalnızca düzenleyici kurumlara izleme ve raporlama görevi veren bir metne dönüştürüldü. Bu durum, endüstrinin eyalet yasama süreçleri üzerindeki etkisini bir kez daha gözler önüne serdi.
Bilimsel ve Halk Sağlığı Boyutu
Bilim insanları, PFAS maruziyetinin özellikle tarım işçileri ve tüketiciler için risk oluşturduğunu vurguluyor. Kaliforniya, ABD'nin en büyük tarım üreticisi olduğu için buradaki düzenlemeler ülke genelinde emsal teşkil ediyor. Tasarının sulandırılması, çevre örgütleri ve halk sağlığı savunucuları tarafından hayal kırıklığıyla karşılandı.
Vali Newsom'un tasarıyı imzalaması bekleniyor, ancak metin artık endüstrinin istediği şekilde yumuşatılmış durumda. Bu gelişme, dünya genelinde kimyasal düzenlemelerin nasıl şekillendiğine dair önemli bir örnek teşkil ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kaliforniya'da yaşanan bu lobi zaferi, Türkiye'nin tarım ve çevre politikaları için de uyarıcı olmalı. Türkiye, tarım ürünleri ihracatında AB standartlarına uyum sağlamak zorunda; AB'nin PFAS düzenlemeleri yakında Türk ürünlerini de etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'de pestisit kullanımı ve kimyasal kalıntılar konusunda denetimler yetersiz. Endüstri lobilerinin yasama süreçlerini saptırması, Türkiye'de de şeffaflık ve halk sağlığı açısından risk oluşturuyor. Bu haber, kimyasal kirliliğin küresel bir sorun olduğunu ve uluslararası iş birliklerinin gerekliliğini gösteriyor.
