Nijerya, kuzeydoğuda Boko Haram ve IŞİD bağlantılı ayrılıkçı gruplara karşı yürütülen askeri operasyonların komutanlığına yeni bir isim atadı. Ordu sözcüsü tarafından çarşamba günü yapılan açıklamaya göre, görevden alınan eski komutanın yerine getirilen yeni komutan, operasyonların sevk ve idaresinden sorumlu olacak. Bu değişiklik, eski komutanın atanmasından iki yıldan kısa bir süre sonra gerçekleşti. Nijerya ordusunun bu hamlesi, ülkenin kuzeydoğusunda yıllardır süren ve on binlerce kişinin hayatını kaybetmesine yol açan çatışmalarda yeni bir dönemin işareti olarak yorumlanıyor.
Operasyonun Arka Planı ve Değişimin Nedenleri
Nijerya'nın kuzeydoğu bölgesi, 2009 yılından bu yana Boko Haram örgütünün başlattığı ayaklanma ile sarsılıyor. Örgüt, 2015 yılında IŞİD'e bağlılık yemini ederek "Batı Afrika Vilayeti" (ISWAP) adı altında faaliyet göstermeye başladı. Nijerya ordusu, bu gruplara karşı çok uluslu bir güçle birlikte (Havuz Kuvvetleri) mücadele yürütüyor. Ancak askeri operasyonlarda istenen başarı tam olarak sağlanamadı; örgütler zaman zaman saldırılarını sürdürerek sivilleri ve güvenlik güçlerini hedef almaya devam ediyor.
Görevden alınan komutanın adı açıklanmadı, ancak Nijerya basınında yer alan haberlere göre, bu değişiklik operasyonel etkinliği artırmak ve sahadaki koordinasyonu güçlendirmek amacıyla yapıldı. Ordu sözcüsü, yeni komutanın atanmasıyla birlikte stratejinin gözden geçirileceğini ve istihbarat paylaşımının artırılacağını belirtti. Nijerya Devlet Başkanı Muhammadu Buhari yönetimi, 2015'te iktidara geldiğinden bu yana Boko Haram'ı "teknik olarak yenilgiye uğratmak" vaadiyle hareket ediyor, ancak saldırılar kesintisiz sürüyor.
Askeri kaynaklar, son aylarda özellikle Borno, Yobe ve Adamawa eyaletlerinde IŞİD bağlantılı grupların artan baskısına dikkat çekiyor. Örgüt, ele geçirdiği bölgelerde sözde yönetimler kurarak halktan vergi topluyor ve güvenlik güçlerine yönelik pusu saldırıları düzenliyor. Bu durum, Nijerya ordusunun operasyonel kapasitesini ve liderlik yapısını sorgulatıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Boko Haram ve ISWAP yalnızca Nijerya için değil, tüm Sahel ve Batı Afrika bölgesi için güvenlik tehdidi oluşturuyor. Örgütler, Kamerun, Çad, Nijer ve Benin gibi komşu ülkelerde de saldırılar gerçekleştiriyor. Bu ülkeler, Nijerya ile birlikte "Havuz Kuvvetleri" adı verilen ortak askeri gücü oluşturmuş durumda. Ancak koordinasyon sorunları ve kaynak yetersizliği nedeniyle bu güç, istenen sonuçları tam olarak veremiyor.
Uluslararası toplum, özellikle ABD, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği, Nijerya'ya askeri eğitim ve istihbarat desteği sağlıyor. ABD, geçmişte Nijerya ordusuna insansız hava araçları ve eğitim desteği vermişti. Ancak insan hakları ihlalleri nedeniyle bazı yardımlar zaman zaman askıya alındı. Bu yeni komutan ataması, Batılı müttefiklerin Nijerya ordusuna olan güvenini tazeleme çabası olarak da görülebilir.
IŞİD'in küresel ağı içinde ISWAP, son yıllarda Afrika'daki en aktif ve tehlikeli kollarından biri haline geldi. Örgüt, 2021'de Boko Haram'ın lideri Abubakar Shekau'nun ölümünden sonra daha da güçlendi ve geniş bir alanda kontrol sağladı. Bu durum, sadece Nijerya'nın değil, tüm bölgenin istikrarını tehdit ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Nijerya, Türkiye'nin Afrika'daki en önemli ekonomik ortaklarından biri. Türk firmaları, özellikle inşaat, enerji ve savunma sanayii alanlarında Nijerya'da aktif. Boko Haram ve ISWAP'ın yol açtığı istikrarsızlık, Türk yatırımlarını ve ticari faaliyetleri doğrudan etkiliyor. Ayrıca Türkiye, Afrika'da artan askeri ve diplomatik varlığıyla bölgesel güvenlik konularında daha fazla sorumluluk alıyor. Nijerya ordusunun operasyonel kapasitesinin güçlenmesi, Türkiye'nin bölgedeki ekonomik ve stratejik çıkarları açısından olumlu bir gelişme olarak değerlendirilebilir. Ancak örgütlerin devam eden saldırıları, Türk vatandaşlarının güvenliği ve bölgedeki projelerin sürdürülebilirliği açısından risk teşkil ediyor.
