20 Eylül — Kaliforniya, milyarderlerden servet vergisi almak için ABD'deki en uygun eyalet olabilir. Politik olarak sola yakın duran eyalet, sağlık hizmetleri için kaynağa ihtiyaç duyuyor ve toplam serveti 2 trilyon doları aşan 250 kadar milyardere ev sahipliği yapıyor. Bu durum, ülke genelinde servet vergisi tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
Vergi Tartışmasının Arka Planı
Kaliforniya, ABD'nin en kalabalık eyaleti olarak aynı zamanda en büyük ekonomik hacme sahip. Teknoloji devleri Silicon Valley, eğlence endüstrisinin merkezi Hollywood ve tarım sektörünün önemli bir bölümü burada bulunuyor. Bu zenginlik, beraberinde ciddi bir gelir dağılımı eşitsizliği getiriyor. Eyalet yönetimi, son yıllarda artan sağlık harcamaları ve altyapı ihtiyaçları için ek kaynak arayışında. Kaliforniya'nın milyarder sayısı, ABD'deki toplam milyarderlerin önemli bir kısmını oluşturuyor. Bu kişilerin toplam servetinin 2 trilyon doları aşması, eyalet bütçesinin kat kat üzerinde bir rakam. Dolayısıyla, bu servetten alınacak küçük bir oran bile eyalet kasasına ciddi gelir sağlayabilir. Ancak vergi uzmanları, servet vergisinin uygulanmasının zorluklarına dikkat çekiyor. Milyarderlerin servetlerinin büyük kısmı hisse senedi, gayrimenkul ve diğer varlıklarda. Bu varlıkların yıllık olarak değerlenmesi ve vergilendirilmesi karmaşık bir süreç. Ayrıca, servet vergisi getirilmesi durumunda milyarderlerin eyaletten ayrılma riski bulunuyor. Nitekim bazı ünlü iş insanlarının Texas veya Florida gibi vergi cenneti eyaletlere taşındığı biliniyor. Yine de Kaliforniya'da kamuoyunun önemli bir bölümü, zenginlerin adil paylarını ödemediğini düşünüyor. Son anketler, seçmenlerin çoğunun milyarder vergisini desteklediğini gösteriyor. Bu talep, eyalet meclisinde zaman zaman yasa teklifleriyle gündeme geliyor ancak henüz somut bir adım atılmış değil.
Ulusal ve Küresel Boyut
Kaliforniya'daki tartışma, aslında ABD genelinde ve dünyada yükselen bir eğilimin parçası. COVID-19 salgını sonrası birçok ülkede milyarder servetleri rekor seviyeye ulaşırken, kamu hizmetlerinin finansmanı için servet vergisi fikirleri öne çıktı. ABD'de Başkan Joe Biden yönetimi, zenginlere yönelik vergi artışlarını içeren planlar açıkladı ancak Kongre'de yeterli desteği bulamadı. Uluslararası alanda ise OECD, çok uluslu şirketlerin kârlarının adil vergilendirilmesi için küresel asgari kurumlar vergisi üzerinde anlaşma sağladı. Ancak servet vergisi konusunda henüz küresel bir mutabakat yok. İspanya, Norveç ve İsviçre gibi bazı ülkeler servet vergisi uyguluyor. Türkiye'de ise servet vergisi yerine servet üzerinden alınan dolaylı vergiler ve emlak vergisi gibi araçlar mevcut. Kaliforniya örneği, eyalet düzeyinde bile servet vergisinin ne kadar zorlu bir siyasi mücadele olduğunu gösteriyor. Öte yandan, teknoloji milyarderlerinin servetlerindeki muazzam artış, toplumda adalet duygusunu zedeliyor. Bu durum, sol popülist hareketleri güçlendiriyor. Kaliforniya'da milyarder vergisi tartışması, 2024 seçimleri öncesi Demokrat Parti içindeki ilerici kanadın önemli gündem maddelerinden biri haline gelebilir. Zira eyalet, başkanlık seçimlerinde belirleyici olmasa da Kongre'deki temsili ve ulusal siyasi iklim üzerindeki etkisiyle önemli.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kaliforniya'daki milyarder vergisi tartışması, doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de küresel vergi adaleti ve gelir dağılımı eğilimlerini yansıtıyor. Türkiye'de de yüksek enflasyon ve artan yaşam maliyeti karşısında servet dağılımındaki eşitsizlik tartışılıyor. ABD'deki gelişmeler, OECD çerçevesinde yürütülen vergi reformu müzakerelerini etkileyebilir. Türkiye, uluslararası vergi kurallarına uyum sağlarken, yerli milyarderlerin vergilendirilmesi konusunda benzer bir kamuoyu baskısıyla karşılaşabilir. Ayrıca, ABD'deki vergi politikaları, küresel sermaye akımlarını ve yatırım kararlarını yönlendirebilir; bu da Türkiye gibi yükselen ekonomiler için önemli.
