İsrail Yüksek Mahkemesi, 2023 yılında hükümetin Filistinli mahkumlara yönelik Kızılhaç ziyaretlerini yasaklama kararını oybirliğiyle iptal etti. Mahkeme, bu yasağın hem İsrail iç hukukuna hem de uluslararası hukuka aykırı olduğuna hükmetti. Karar, özellikle Gazze'deki çatışmaların ardından gözaltına alınan binlerce Filistinlinin koşullarının bağımsız bir kuruluş tarafından izlenmesi açısından kritik önem taşıyor.
Yasağın Arka Planı ve Mahkeme Süreci
İsrail hükümeti, 7 Ekim 2023'teki Hamas saldırılarının ardından güvenlik gerekçesiyle Kızılhaç'ın Filistinli mahkumlara erişimini engellemişti. Bu karar, insan hakları örgütleri ve Birleşmiş Milletler tarafından sert bir şekilde eleştirilmişti. Kızılhaç, mahkumların fiziksel ve psikolojik durumlarını denetleme görevini yerine getiremediğini belirterek, İsrail Yüksek Mahkemesi'ne başvurdu.
Mahkeme, yasağın "aşırı ve orantısız" olduğuna karar verdi. Yargıçlar, uluslararası insancıl hukukun savaş esirleri ve gözaltındaki siviller için öngördüğü asgari standartların ihlal edildiğini vurguladı. Kararda, Kızılhaç ziyaretlerinin yalnızca insani bir gereklilik değil, aynı zamanda hukuki bir yükümlülük olduğunun altı çizildi.
İsrail'in 1967'den bu yana işgal altında tuttuğu Doğu Kudüs, Batı Şeria ve Gazze'deki mahkumların sayısının binlerle ifade edildiği belirtiliyor. Özellikle son çatışmalarda gözaltına alınanların sayısındaki artış, Kızılhaç'ın erişim yasağını daha da kritik hale getirmişti. İnsan hakları grupları, mahkumların işkence ve kötü muameleye maruz kaldığına dair raporlar yayımlamıştı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Karar, İsrail-Filistin çatışmasının hukuki boyutunda önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Uluslararası toplum, İsrail'in işgal altındaki topraklarda uyguladığı politikaları sık sık eleştirirken, bu karar İsrail iç hukukunun da uluslararası standartlarla uyumlu olabileceğini gösteriyor. Ancak İsrail hükümetinden henüz resmi bir açıklama gelmedi; bazı aşırı sağcı milletvekilleri karara tepki gösterdi.
Kızılhaç, kararı memnuniyetle karşılarken, mahkumlara erişimin pratikte nasıl sağlanacağı konusunda İsrail makamlarıyla görüşmelere başladı. Öte yandan, Hamas ve Filistin Yönetimi, kararı "gecikmiş ama olumlu bir adım" olarak nitelendirdi. Bölgedeki diğer aktörler, özellikle Mısır ve Katar, bu gelişmeyi insani ateşkes görüşmelerine katkı olarak değerlendiriyor.
Analistler, mahkeme kararının İsrail'in uluslararası alandaki imajına kısmen olumlu yansıyabileceğini, ancak Filistinlilerin temel hakları konusundaki daha geniş sorunları çözmediğini belirtiyor. Gazze'de devam eden insani kriz ve Batı Şeria'daki yerleşim faaliyetleri, uluslararası toplumun gündeminde kalmaya devam ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin meselesinde tarihsel olarak aktif bir rol üstlenmekte ve özellikle Gazze'deki insani krizin sona erdirilmesi için diplomatik çaba göstermektedir. İsrail Yüksek Mahkemesi'nin bu kararı, Türkiye'nin savunduğu uluslararası hukukun üstünlüğü ve insani erişim ilkeleriyle örtüşmektedir. Ankara, Kızılhaç ziyaretlerinin yeniden başlamasını, Filistinli mahkumların koşullarının iyileştirilmesi yolunda atılmış küçük ama önemli bir adım olarak değerlendirebilir. Karar, Türkiye'nin İsrail ile ilişkilerinde insani konuları gündeme getirme fırsatı sunarken, aynı zamanda bölgesel diplomaside Türkiye'nin Filistin davasına verdiği desteği pekiştirebilir.
