ABD Temsilciler Meclisi'nde nadir görülen bir siyasi hesaplaşma yaşanmak üzereydi. Temsilciler Meclisi Kurallar Komitesi tarafından ileri sürülen bir değişiklik önergesi, İsrail'e yapılan yıllık 3,3 milyar dolarlık ABD askeri yardımının durdurulması için bir kayıt oylaması yapılmasını zorunlu kılacak şekilde hazırlanmıştı. Cumhuriyetçi Temsilci Thomas Massie tarafından sunulan ve çoğunluğu Demokratlardan olmak üzere birçok milletvekilinin desteğini alan önerge, İsrail'in Gazze'deki savaşı nedeniyle ABD'de giderek büyüyen bir siyasi dönüşümün habercisiydi. Değişiklik, savunma bütçesi yasa tasarısına (Ulusal Savunma Yetkilendirme Tasarısı) eklenecekti, ancak son anda Kurallar Komitesi tarafından engellendi. Bu gelişme, Filistin yanlısı hareketin ABD iç siyasetinde nasıl bir güç haline geldiğini ve İsrail lobisinin tarihsel ayrıcalıklarının sorgulanmaya başlandığını gözler önüne seriyor.
Değişiklik önergesinin perde arkası
Massie'nin önergesi, İsrail'e yönelik koşulsuz ABD askeri yardımını ilk kez bu kadar doğrudan hedef alıyordu. Önerge, her yıl Temsilciler Meclisi'nden geçen ve federal harcamaları belirleyen savunma bütçesine bir ekleme olarak sunuldu. Bu girişim, ABD'nin İsrail'e verdiği desteğin sorgulanması bakımından bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Özellikle 7 Ekim 2023'te başlayan Gazze savaşı ve artan sivil kayıplar, Amerikan kamuoyunda İsrail'e yönelik eleştirilerin yükselmesine yol açtı. Genç seçmenler ve ilerici Demokratlar arasında Filistin davasına duyulan sempati artarken, bu durum Arap Amerikalı ve Müslüman toplulukların yanı sıra Yahudi Amerikalı gruplar arasında da yankı buluyor. Kurallar Komitesi, önergeyi engelleyerek geleneksel İsrail yanlısı politikayı koruyan bir adım atmış olsa da, bu tür bir girişimin meclis gündemine gelebilmiş olması bile başlı başına önemli bir siyasi kırılmayı işaret ediyor. Komitenin çoğunluğu Cumhuriyetçi olmasına rağmen, önergeye destek veren Demokrat vekillerin sayısı, partinin İsrail politikasında iç bölünmeler yaşandığını ortaya koyuyor.
Filistin hareketinin Amerikan siyasetindeki yükselişi
Bu olay, Filistin yanlısı hareketin ABD siyasetinde giderek daha etkili hale geldiğini gösteriyor. Geleneksel olarak güçlü olan İsrail lobisi (AIPAC gibi örgütler), uzun yıllar boyunca ABD'de İsrail lehine politikaların sürdürülmesinde kilit rol oynadı. Ancak son yıllarda, özellikle genç ilericiler arasında Filistin'e destek veren örgütlerin (J Street, IfNotNow gibi) etkisi arttı. Bu gruplar, İsrail'in işgal politikalarını ve sivil kayıpları kınarken, ABD yardımının insan hakları koşullarına bağlanmasını savunuyor. 2020'den bu yana birçok Demokrat milletvekili, İsrail'e yapılan askeri yardımın sınırlandırılması veya koşullandırılması yönünde önergelere imza attı. Bu eğilim, özellikle Gazze savaşının başlamasıyla hız kazandı. Temsilciler Meclisi'nde Massie'nin önergesine verilen destek, sadece ilerici Demokratlarla sınırlı kalmadı; bazı Cumhuriyetçilerin de yardımın sorgulanmasına açık olduğu görüldü. Bu durum, ABD'nin dış politikasındaki klasik iki partili İsrail desteğinde çatlaklar oluştuğunu gösteriyor. Ayrıca, ABD'deki Müslüman ve Arap Amerikalı seçmenlerin seçimlerde belirleyici olabileceği eyaletlerde (Michigan, Pennsylvania gibi) Filistin meselesi yerel siyasetin önemli bir gündemi haline geldi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin uzun süredir savunduğu Filistin davasının uluslararası alanda kazandığı meşruiyetin bir yansımasıdır. ABD'nin İsrail'e koşulsuz askeri yardımının sorgulanması, Türk dış politikasının temel ilkelerinden biri olan Filistin halkının haklarının desteklenmesiyle örtüşmektedir. Ancak bu eğilim, Türkiye'nin ABD ile ilişkilerinde ikili bir durum yaratabilir: Bir yandan ABD'de Filistin yanlısı seslerin güçlenmesi Türkiye'nin tezlerini dolaylı olarak desteklerken, diğer yandan geleneksel İsrail yanlısı kurumların (AIPAC gibi) Türkiye karşıtı lobicilik faaliyetlerini artırmasına yol açabilir. Özellikle Doğu Akdeniz'deki enerji kaynakları ve Kıbrıs meselesinde Türkiye ile İsrail arasındaki gerilim göz önüne alındığında, ABD'deki bu tartışmalar, Ankara'nın Washington'daki konumlanmasını etkileyebilir. Türkiye'nin, bu süreçte Filistin yanlısı gruplarla diyaloğunu güçlendirmesi ve ABD kamuoyunda dengeli bir İsrail-Filistin politikası için lobi faaliyetlerini artırması stratejik bir öneme sahiptir.
