İsrail'in Lübnan'ın güneyine yönelik yoğun hava saldırıları, bölgedeki tarihi ve kültürel miras alanlarında geri dönülemez hasarlara neden oldu. Sur kenti yakınlarındaki Roma dönemi kalıntıları, Osmanlı dönemine ait hanlar ve camiler ile Hristiyan ve Müslüman mezarlıkları bombalamalar sonucu ağır hasar aldı. Yetkililere göre, saldırılarda en az 30 tarihi yapı tamamen yıkıldı, 50'den fazlası ise ciddi şekilde hasar gördü.
Gelişmenin arka planı: Saldırılar ve tarihi alanların hedef alınması
İsrail ordusu, Hizbullah'ın sivil alanları kullanarak faaliyet gösterdiğini iddia ederken, Lübnanlı yetkililer bu saldırıların kültürel mirasın kasıtlı olarak hedef alındığı anlamına geldiğini belirtiyor. Özellikle Tire (Sur) şehrindeki antik Roma hipodromu ve Fenike dönemi liman kalıntıları, birçok patlamanın merkez üssü oldu. Bölgede yaşayanlar, sivil savunma ekiplerinin tarihi yapıların enkazı altında kalanları kurtarmaya çalıştığını ifade ediyor.
Lübnan Kültür Bakanlığı, hasar tespit çalışmalarının sürdüğünü ve uluslararası toplumdan yardım çağrısı yaptığını duyurdu. Bakanlık yetkilileri, İsrail'in 2006 savaşında da benzer şekilde tarihi yapıları hedef aldığını hatırlatarak, bu durumun savaş suçu olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Kültürel mirasın korunması ve uluslararası tepkiler
UNESCO, Lübnan'daki durumu yakından takip ettiğini ve hasarın boyutunu belirlemek için bir ekip göndermeyi planladığını açıkladı. Örgüt, tarihi alanların askeri amaçlarla kullanılmaması gerektiğini ve tüm tarafların 1954 Lahey Sözleşmesi'ne uyma yükümlülüğü olduğunu hatırlattı. Avrupa Birliği ve Arap Birliği'nden de kınama mesajları gelirken, ABD'nin konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadığı görülüyor.
Uzmanlar, bölgede gerilimin tırmanmasının sadece insani değil, aynı zamanda kültürel bir felakete dönüştüğünü belirtiyor. Lübnan, Akdeniz'in en eski yerleşim yerlerinden biri olarak Fenike, Roma, Bizans ve Osmanlı izlerini taşıyor. Bu yapıların yok olması, sadece Lübnan'ın değil, tüm insanlığın ortak mirasının kaybı anlamına geliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, bölgede tarihi ve kültürel mirasın korunması konusunda hassas bir konumda. Lübnan'daki Osmanlı dönemi yapıları, iki ülke arasındaki ortak tarihsel bağları simgeliyor. Ayrıca, Türkiye'nin son yıllarda yürüttüğü yumuşak güç politikaları kapsamında kültürel diplomasi önemli bir yer tutuyor. Bu nedenle, İsrail saldırılarının kültürel mirası hedef alması, Türkiye'nin bölgedeki nüfuzunu ve arabuluculuk çabalarını zorlaştırabilir. Türkiye'nin uluslararası platformlarda Lübnan'ın yanında yer alması ve hasar tespitine destek vermesi beklenebilir. Ayrıca, benzer bir tehdit Türkiye'nin güney sınırındaki tarihi alanlar için de risk oluşturabilir.
