Gazze'de devam eden savaş, müzakerelerin odak noktası haline gelirken, Hamas'ın müzakere masasında İsrail'in sahada kazanamadığı tavizleri vermemesi gerektiği belirtiliyor. Analistlere göre, İsrail'in askeri üstünlüğüne rağmen Hamas'ın direnişi, müzakere gücünü korumasına olanak tanıyor. Bu durum, ateşkes görüşmelerinin seyrini ve bölgesel dengeleri doğrudan etkiliyor. Hamas'ın stratejik hedefleri, Filistin topraklarındaki işgale karşı direnişin sürekliliğini sağlamak ve uluslararası kamuoyunda Filistin davasını canlı tutmak olarak öne çıkıyor. Müzakere sürecinde izlenecek yol, yalnızca Gazze'nin geleceğini değil, aynı zamanda Orta Doğu'daki güç dengelerini de belirleyecek.
Arka Plan: Savaş Alanından Müzakere Masasına
İsrail ile Hamas arasındaki çatışmalar, 7 Ekim 2023'te Hamas'ın düzenlediği sürpriz saldırı ile yeniden alevlendi. İsrail'in Gazze'ye yönelik başlattığı yoğun bombardıman ve kara harekâtı, binlerce Filistinlinin ölümüne ve büyük bir insani krize yol açtı. Ancak Hamas'ın askeri kanadı İzzeddin el-Kassam Tugayları, tüneller ve gerilla taktikleriyle etkili bir direniş sergiledi. İsrail ordusu, stratejik hedeflerine tam olarak ulaşamazken, Hamas hâlâ önemli bir askeri kapasiteye ve kontrol gücüne sahip.
Müzakere süreçleri, ateşkes anlaşmaları, esir takasları ve insani yardım koridorları gibi konularda yoğunlaşıyor. Hamas, kalıcı ateşkes ve İsrail askerlerinin Gazze'den tamamen çekilmesi gibi taleplerini öne sürüyor. Buna karşılık İsrail, Hamas'ın silahsızlandırılması ve el-Kassam Tugayları'nın etkisiz hale getirilmesi şartını dayatıyor. Ancak bu şart, savaş alanında elde edilemeyen bir kazanımın müzakere yoluyla elde edilmesi anlamına geliyor. Analistler, Hamas'ın bu şartı kabul etmesinin, direnişin sembolik ve fiili olarak sona ermesi anlamına geleceğini ve bunun Hamas açısından intihar olacağını vurguluyor.
Arap ülkeleri ve uluslararası toplumun arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerde, Mısır ve Katar'ın önemli rolleri bulunuyor. Türkiye'nin de diplomatik girişimleri dikkat çekiyor. Ancak İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun koalisyon hükümetindeki aşırı sağcı ortaklarının baskısı, müzakere süreçlerinde esneklik sağlanmasını engelliyor.
Bölgesel Boyut: Orta Doğu Dengeleri Değişiyor
Bu çatışma yalnızca İsrail-Filistin meselesi olmaktan çıkmış, bölgesel bir krize dönüşmüştür. İran destekli Hizbullah, Lübnan sınırında İsrail ile çatışmalara katılırken, Yemen'deki Husiler Kızıldeniz'de İsrail bağlantılı gemilere saldırılar düzenliyor. Bu durum, İsrail'in güvenlik endişelerini artırırken, Hamas'a dolaylı stratejik destek sağlıyor. Ayrıca, Suudi Arabistan ile İsrail arasında normalleşme müzakerelerinin sekteye uğraması, bölgesel güç dengelerinde değişikliklere yol açıyor.
Müzakere masasında Hamas'ın tavizkar davranmaması, direniş ekseninin (İran, Hizbullah, Husiler) moralini yükseltirken, İsrail'in caydırıcılığını zayıflatacaktır. Bu durum, Filistin yönetimi ile Hamas arasındaki bölünmüşlüğü de derinleştirebilir; ancak ulusal birlik hükümeti kurulmasına yönelik uluslararası baskıları artırabilir. Mısır'ın güvenlik endişeleri (Sina yarımadasında militan grupların güçlenmesi) ve Ürdün'ün istikrarı, Gazze'deki gelişmelerden doğrudan etkilenmektedir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, başından beri Gazze'deki savaşı kınayarak, Hamas ile diplomatik ilişkilerini sürdüren ender ülkelerden biridir. Bu Çatışmanın sonuçlanma biçimi, Türkiye'nin bölgesel nüfuzunu ve arabuluculuk iddiasını doğrudan etkilemektedir. Türkiye'nin desteklediği çözüm, 1967 sınırlarında başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız bir Filistin devletinin kurulmasıdır. Hamas'ın müzakere masasında güçlü durması, Türkiye'nin bu vizyonuna hizmet ederken, İsrail'in bölgedeki izolasyonunu artırabilir. Ayrıca, Türkiye'nin enerji kaynakları (Doğu Akdeniz'deki doğal gaz) ve güvenlik açısından bu istikrarsızlık olumsuz etkiler doğurabilir. Türkiye'nin etkili bir arabuluculuk yapabilmesi için Filistin içi uzlaşmayı desteklemesi ve bölgesel aktörlerle koordinasyonu güçlendirmesi beklenmektedir. Bu gelişmeler, Türkiye'nin Orta Doğu politikasında daha belirleyici bir rol oynamasına fırsat sunabilir.
