İran, ABD'nin Ürdün ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki (BAE) askeri üslerine yönelik saldırı düzenledi. İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), Pazar günü ABD güçlerinin iki İran roket rampasına ateş açmasının ardından Pazartesi günü misilleme yaptı. Saldırılarda insansız hava araçları ve füzeler kullanıldığı bildirilirken, bölgede tansiyonun daha da yükselmesinden endişe ediliyor.
Gelişmenin arka planı
ABD Merkez Komutanlığı'ndan (CENTCOM) yapılan açıklamaya göre, İran destekli grupların bölgedeki ABD hedeflerine yönelik saldırılarına karşılık olarak Pazar günü Suriye'deki iki İran roket rampası imha edilmişti. ABD yetkilileri, bu saldırıların İran'ın bölgedeki vekil güçlerine destek amacı taşıdığını belirtmişti. İran ise bu saldırıların uluslararası hukuka aykırı olduğunu ve misilleme hakkını saklı tuttuğunu açıklamıştı.
Pazartesi günü IRGC tarafından düzenlenen saldırılarda, Ürdün'ün doğusundaki el-Ezrak Hava Üssü ve BAE'nin Abudabi kentindeki el-Dafra Hava Üssü hedef alındı. Saldırılarda can kaybı olup olmadığına dair henüz resmi bir açıklama yapılmazken, ABD Savunma Bakanlığı'nın (Pentagon) olayla ilgili inceleme başlattığı öğrenildi.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu saldırılar, ABD ile İran arasındaki gerilimin son yılların en yüksek seviyesine ulaştığı bir dönemde gerçekleşiyor. 2020 yılında ABD'nin Bağdat Havalimanı'nda İranlı General Kasım Süleymani'yi öldürmesiyle başlayan kriz, İran'ın nükleer programı konusundaki anlaşmazlıklarla devam ediyor. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) raporlarına göre İran, uranyum zenginleştirme faaliyetlerini artırmış durumda.
Bölgede bulunan ABD askeri varlıklarına yönelik saldırılar, genellikle İran destekli gruplar tarafından üstlenilse de, bu kez doğrudan IRGC'nin saldırıyı üstlenmesi, Tahran'ın daha açık bir çatışma stratejisi izlediği şeklinde yorumlanıyor. Uzmanlar, İran'ın bu hamlesinin hem iç kamuoyuna hem de bölgesel rakiplerine mesaj verme amacı taşıdığını belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD ve İran arasındaki gerilimin arttığı bu dönemde stratejik bir konumda bulunuyor. İran ile sınır komşusu olan Türkiye, bölgede yaşanacak bir çatışmadan doğrudan etkilenecektir. Bu nedenle Ankara, hem NATO müttefiki ABD hem de komşusu İran ile diyaloğunu sürdürmeye çalışıyor. Türkiye'nin, Irak ve Suriye'deki askeri operasyonları da göz önüne alındığında, bölgedeki istikrarsızlık Türkiye'nin güvenliğini yakından ilgilendiriyor. Ayrıca, bu tür krizler, enerji hatlarının güvenliğini tehdit ettiği için Türkiye'nin enerji tedarikini olumsuz etkileyebilir. Türkiye'nin bölgesel çatışmaların tırmanmasını önlemek için arabuluculuk girişimlerini sürdürmesi bekleniyor.
