Euronews Farsça servisinin özel haberine göre, ABD'nin yeniden uygulamaya koyduğu deniz ablukası İran'da günlük yaşamı felç etmiş durumda. Ülke genelinde ticaret durma noktasına gelirken, enflasyon %70'i aşmış durumda. Tahran'dan İsfahan'a, Tebriz'den Şiraz'a kadar pek çok şehirde vatandaşlar, hayatlarını sürdürebilmek için hayatta kalma moduna geçmiş görünüyor. Euronews Farsça muhabirlerine konuşan İranlılar, limanlarda bekleyen gemilerden boş sofralara uzanan bir insani kriz tablosu çiziyor.
Ablukanın Gölgesinde Ticaret Felç Oldu
ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları kapsamında uygulamaya koyduğu deniz ablukası, ülkenin dış ticaretini neredeyse tamamen durma noktasına getirmiş durumda. Euronews Farsça'nın edindiği bilgilere göre, İran'ın Güney Limanları'na yanaşamayan konteyner gemileri, uluslararası sularda beklemek zorunda kalıyor. Özellikle Bender Abbas limanında yığılmalar yaşanırken, ithalata bağımlı sektörler büyük darbe almış durumda. Otomotivden ilaca, gıdadan elektroniğe pek çok alanda üretim durma noktasına gelmişken, bu durum fiyatların hızla yükselmesine neden oluyor.
Euronews Farsça'ya konuşan Tahranlı bir esnaf, "Daha önce de yaptırımlar vardı ama şimdi durum çok daha kötü. Gemiler limana yanaşamıyor, mal getiremiyoruz. Dükkanımda satacak ürün kalmadı, üç aydır kira ödeyemiyorum" diyor. Bir ev kadını ise, "Market alışverişi yapmak artık lüks. Temel gıda ürünleri bile iki katına çıktı. Çocuklarıma ne yedireceğimi bilmiyorum" ifadelerini kullanıyor. Abluka nedeniyle İran'ın petrol ihracatı da büyük ölçüde düşmüş durumda; bu da ülkenin ana gelir kaynağını kurutarak ekonomik krizi derinleştiriyor.
Enflasyon %70'i Aştı, İnsani Kriz Büyüyor
Euronews Farsça'nın haberine göre, İran'da resmi enflasyon oranı %70'i aşmış durumda; ancak uzmanlar gerçek enflasyonun çok daha yüksek olduğunu belirtiyor. Temel gıda maddelerindeki fiyat artışları %100'ün üzerinde. Ekmek, pirinç, yumurta gibi temel ihtiyaç maddeleri neredeyse lüks tüketim haline gelmiş. Her geçen gün daha fazla aile yoksulluk sınırının altına düşerken, insani yardım kuruluşları dağıtım ağlarının çökme noktasına geldiği uyarısında bulunuyor.
Euronews Farsça'ya konuşan bir doktor, "Hastanelerde temel ilaçlar ve tıbbi malzeme sıkıntısı yaşıyoruz. Acil ameliyatlar bile erteleniyor. Reçete yazıyoruz ama hastalar ilaçları bulamıyor" diye konuşuyor. İran'ın batısındaki Kirmanşah kentinde rejim karşıtı bir gösteri sırasında güvenlik güçleri ile göstericiler arasında çatışmalar yaşandığı da gelen bilgiler arasında. Ancak bu bilgi bağımsız kaynaklarca doğrulanmış değil. Yaptırımlar ve abluka, İran'da toplumsal huzursuzluğu artırıyor; sokaklarda yoksulluk ve işsizlik protestoları yaygınlaşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukası ve yaptırımlarının derinleşmesi, Türkiye'yi doğrudan etkileyen bir gelişme. Türkiye, İran ile enerji ve ticaret bağlarını sürdürürken, bu krizin bölgesel istikrara etkileri önemli. Özellikle enerji arz güvenliği açısından, İran'dan gelebilecek petrol ve doğal gaz akışındaki aksamalar Türkiye'yi olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, İran'da derinleşen insani kriz ve toplumsal huzursuzluk, göç hareketlerini tetikleyebilir; bu da Türkiye'nin karşı karşıya kalabileceği yeni bir mülteci dalgası riskini gündeme getirir. Türk dış politikası açısından, komşusunda yaşanan bu istikrarsızlık, Ankara'nın bölgesel diyaloğu güçlendirme ve ekonomik iş birliğini koruma yönündeki adımlarını daha da anlamlı kılıyor.
Türkiye'nin bu krizde hem ekonomik çıkarlarını koruma hem de insani yardım ulaştırma konusunda oynayabileceği dengeleyici bir rol bulunuyor.
