İran'ın farklı noktalarında eş zamanlı olarak düzenlenen silahlı saldırılarda, İslam Devrim Muhafızları Ordusu'na (IRGC) bağlı en az üç asker hayatını kaybetti. Saldırılardan biri, İran yönetiminin Kürt gruplara karşı operasyonlarını yoğunlaştırdığı batı İran'da, Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi sınırına yakın bir bölgede meydana geldi. Yetkililer, saldırıların arkasında Kürt ayrılıkçı grupların olduğunu düşünüyor. İran devlet medyası, saldırılarda ölen askerlerin kimliklerine ilişkin henüz ayrıntılı bilgi paylaşmadı. Olaylar, Tahran yönetiminin ülke içinde ve sınır ötesinde Kürt gruplara yönelik askeri harekâtlarını artırdığı bir dönemde gerçekleşti.
Saldırıların arka planı ve bölgedeki güvenlik durumu
İran’ın batısındaki Kirmanşah ve Kürdistan eyaletleri, uzun yıllardır silahlı Kürt grupların faaliyet gösterdiği bölgeler arasında yer alıyor. Özellikle İran Kürdistanı Demokrat Partisi (PDKİ) ve Kürdistan Özgür Yaşam Partisi (PJAK) gibi örgütler, zaman zaman İran güvenlik güçlerine yönelik saldırılar düzenliyor. İran, bu grupların Irak Kürdistan Bölgesi’ndeki kamplardan destek aldığını iddia ediyor ve son haftalarda sınır ötesi operasyonlarla bu kampları hedef alıyor. Son saldırıların da bu operasyonlara misilleme olarak düzenlenmiş olabileceği değerlendiriliyor. İran resmi ajansı İRNA'ya göre, güvenlik güçleri saldırganların yakalanması için geniş çaplı bir operasyon başlattı.
İran'ın Kürt bölgelerindeki gerginlik, yalnızca iç güvenlik sorunu olmanın ötesinde, bölgesel bir boyut da taşıyor. Irak Kürdistan Bölgesi yönetimi, İran'ın sınır ötesi operasyonlarına karşı temkinli bir tutum sergiliyor. Bölgesel hükümet, kendi topraklarında İran karşıtı grupların faaliyet göstermesine izin vermediğini belirtse de, Tahran yönetimi bu açıklamaları yeterli bulmuyor. Geçtiğimiz aylarda İran, Irak Kürdistanı'ndaki bazı kamplara topçu atışları ve insansız hava araçlarıyla saldırılar düzenlemişti. Bu saldırılar, Bağdat yönetimi ile Erbil arasında da zaman zaman diplomatik krizlere yol açıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: İran'ın güvenlik politikaları ve uluslararası yansımaları
İran’ın Kürt gruplara yönelik operasyonları, sadece iç güvenlik değil, aynı zamanda İran’ın bölgesel nüfuz mücadelesinin bir parçası olarak da değerlendiriliyor. Tahran yönetimi, özellikle Irak ve Suriye’deki Kürt grupların bağımsızlık veya özerklik taleplerini kendi toprak bütünlüğüne tehdit olarak görüyor. Bu nedenle sınır ötesi operasyonlarını sürdürüyor. ABD ve Avrupa Birliği, İran'ı Kürt gruplara yönelik “orantısız güç kullanımı” nedeniyle eleştirirken, İran bu müdahalelerin meşru müdafaa hakkı kapsamında olduğunu savunuyor. Öte yandan, İsrail’in Kürt gruplarla olan yakın ilişkileri, İran’ı daha da tedirgin ediyor. İran, bazı Kürt gruplarının İsrail tarafından desteklendiğini ve bu grupların İran içinde casusluk faaliyetleri yürüttüğünü iddia ediyor. Bu iddialar, bölgedeki gerilimi daha da tırmandırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran’ın Kürt gruplara yönelik operasyonlarını yakından izliyor. İran’ın özellikle PJAK’a karşı mücadelesi, Türkiye’nin PKK ile mücadelesiyle paralellik gösteriyor. Ankara, Tahran’ın bu operasyonlarını terörle ortak mücadele çerçevesinde olumlu karşılasa da, İran’ın sınır ötesi operasyonlarının Irak’ın kuzeyindeki dengeleri etkilemesi Türkiye açısından risk oluşturuyor. Ayrıca, İran’ın Kürt bölgelerinde artan askeri varlığı, Türkiye’nin bölgedeki nüfuzunu sınırlayabilir. Türkiye, Irak Kürdistan Bölgesi ile ekonomik ve siyasi ilişkilerini geliştirirken, Tahran’ın askeri baskısı bu ilişkileri dolaylı olarak etkileyebilir. Öte yandan, İran’daki Kürt grupların Türkiye sınırına yakın bölgelerde faaliyet göstermesi, Ankara’nın güvenlik önlemlerini artırmasına neden oluyor. Sonuç olarak, İran’daki bu gelişmeler, Türkiye’nin güney sınırındaki istikrarı doğrudan etkileyebilecek potansiyele sahip.
