İran destekli Yemenli Husiler, Çarşamba akşamı Kızıldeniz'de iki Suudi petrol tankerine saldırı düzenlediklerini açıkladı. Bu gelişme, ABD'nin İran'a yönelik hava saldırılarını yoğunlaştırdığı bir dönemde gerçekleşirken, İran Devrim Muhafızları Perşembe günü Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye çalışan üç petrol tankerini durdurduklarını duyurdu. Bölgedeki askeri gerginlik, küresel enerji arz güvenliğini tehdit eden yeni bir boyuta ulaştı.
Gelişmenin arka planı
Husilerin sözcüsü Yahya Seri, yaptığı yazılı açıklamada, Suudi bandıralı iki tankerin Kızıldeniz'in güney kesiminde hedef alındığını belirtti. Saldırılarda insansız hava araçları ve deniz mayınlarının kullanıldığı ifade edilirken, tankerlerden birinin isabet aldığı ancak can kaybı olmadığı bildirildi. Suudi Arabistan ise henüz resmi bir açıklama yapmadı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ise, Yemen'den fırlatılan iki insansız hava aracının Kızıldeniz'de imha edildiğini duyurdu. CENTCOM açıklamasında, bu araçların sivilleri ve bölgedeki koalisyon güçlerini hedef aldığı belirtildi.
İran Devrim Muhafızları'nın deniz kuvvetleri komutanı Tuğamiral Ali Rıza Tengsiri, Perşembe günü yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nda uluslararası hukuku ihlal eden üç tankerin durdurulduğunu ve denetlendiğini söyledi. Tengsiri, tankerlerin İran kara sularına girdiğini iddia etti. Bu olay, ABD ve müttefiklerinin Hürmüz Boğazı'nda serbest seyrüseferi korumak için başlattığı "Refah Muhafızı Operasyonu"na doğrudan bir meydan okuma olarak yorumlandı. ABD, gösterdiği askeri güce rağmen İran'ın bölgedeki provokasyonlarını engellemekte zorlanıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Kızıldeniz ve Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık %30'unun geçtiği stratejik su yollarıdır. Husilerin saldırıları, Yemen savaşının bölgesel bir deniz çatışmasına dönüşme riskini artırıyor. Suudi Arabistan, 2015'ten bu yana Husilere karşı savaşan koalisyona liderlik ediyor; ancak Husiler, son aylarda Suudi topraklarına yönelik insansız hava aracı ve balistik füze saldırılarını artırdı. ABD'nin İran'a yönelik yeni yaptırımları ve askeri baskısı, Tahran'ı vekil güçleri aracılığıyla misillemeye itiyor. Uzmanlar, bu tırmanmanın kontrol dışı kalabileceği ve büyük bir bölgesel savaşa yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Avrupa ülkeleri, tarafları itidal çağrısı yaparken, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi acil toplantı talebini değerlendiriyor. Küresel petrol fiyatları, bu haberlerin ardından %3'ün üzerinde yükseldi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye için öncelikle enerji arz güvenliği açısından kritiktir. Türkiye, petrol ihtiyacının önemli bir kısmını Ortadoğu ülkelerinden karşılamakta ve Kızıldeniz-Hürmüz Boğazı güzergâhı, bu ticaretin can damarını oluşturmaktadır. Olası bir deniz çatışması, Türkiye'nin enerji maliyetlerini artırabilir ve arz kesintilerine yol açabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Katar ve Suudi Arabistan ile son dönemde geliştirdiği yakın ilişkiler düşünüldüğünde, Ankara'nın bölgedeki istikrarsızlıktan doğrudan etkilenmesi muhtemeldir. Türkiye, Birleşmiş Milletler ve NATO çerçevesinde itidal çağrısı yaparken, kendi enerji güvenliğini korumak için diplomatik girişimlerini yoğunlaştırabilir. Ayrıca, Akdeniz ve Kızıldeniz'deki deniz güvenliği operasyonlarına katılımını artırması gündeme gelebilir.
