Fransa, 15 yaşından küçüklerin ebeveyn izni olmadan sosyal medya kullanmasını yasaklayan yasayı kabul ederek Avrupa Birliği'nde bu alanda ilk adımı atan ülke oldu. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un gelecek yıl görevi bırakmadan önce çıkardığı son büyük yasal düzenlemelerden biri olarak değerlendirilen yasa, çocukların dijital platformlardaki zararlı içeriklerden korunmasını hedefliyor. Yasa kapsamında, sosyal medya şirketleri 15 yaş altı kullanıcıların yaşını doğrulamakla yükümlü olacak; aksi halde ağır para cezalarıyla karşı karşıya kalacak.
Yasanın kapsamı ve uygulanması
Yeni düzenleme, Fransa'da 15 yaşından küçüklerin sosyal medya platformlarına kaydolmasını tamamen yasaklamıyor, ancak ebeveyn onayını zorunlu kılıyor. Platformlar, kullanıcıların yaşını tespit etmek için güvenilir yöntemler geliştirmekle yükümlü tutuluyor. Ayrıca 15 yaş altı kullanıcıların hesapları, ebeveynlerinin talebi üzerine derhal kapatılabilecek. Yasaya uymayan sosyal medya şirketlerine, ihlal başına 50 bin avroya kadar para cezası kesilebilecek. Bu ceza, şirketin küresel cirosunun %1'ine kadar çıkabilecek. Uzmanlar, yasanın uygulanabilirliği konusunda endişelerini dile getirirken, özellikle yaş doğrulama sürecinin mahremiyet tartışmalarını beraberinde getirebileceğine dikkat çekiyor.
Macron hükümeti, yasanın çocukları siber zorbalık, nefret söylemi ve uygunsuz içeriklerden korumak için gerekli olduğunu savunuyor. Dijital platformların çocukların psikolojik gelişimi üzerindeki olumsuz etkilerine dair artan bilimsel kanıtlar, yasanın arkasındaki temel motivasyonu oluşturuyor. Fransa, bu alanda AB'de öncü konuma gelirken, diğer üye ülkelerin de benzer düzenlemeler için hazırlık yaptığı belirtiliyor.
Küresel bağlam ve AB boyutu
AB genelinde çocukların dijital güvenliği konusunda farklı yaklaşımlar bulunuyor. Almanya, 2021'de kabul ettiği Gençlik Koruma Yasası ile sosyal medya platformlarını daha sıkı denetlemeye başlarken, İngiltere ise bu yıl Çevrimiçi Güvenlik Yasası'nı yürürlüğe koydu. Ancak Fransa, özellikle yaş sınırı konusunda en net düzenlemeyi yapan ülke oldu. AB Komisyonu, geçtiğimiz yıl Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında reşit olmayanların korunmasına yönelik kurallar belirlemişti ancak üye ülkelerin ulusal mevzuatları daha katı olabiliyor. Fransa'nın bu adımı, AB genelinde bir standartlaşma sürecini hızlandırabilir. Öte yandan, sosyal medya şirketleri yasağın ifade özgürlüğünü kısıtladığı ve uygulamanın teknik olarak zor olduğu gerekçesiyle eleştiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de çocukların sosyal medya kullanımına yönelik benzer tartışmalar yaşanıyor. 2023 yılında TBMM'ye sunulan ancak yasalaşamayan bir kanun teklifi, 16 yaş altına sosyal medya yasağı getirmeyi öngörüyordu. Fransa'nın bu hamlesi, Türkiye'deki dijital düzenleme çalışmalarına örnek teşkil edebilir. Ayrıca, AB ile ilişkiler bağlamında Türkiye'nin Dijital Hizmetler Yasası'na uyum sürecinde bu tür düzenlemeleri dikkate alması beklenebilir. Özellikle genç nüfusun yoğun olduğu Türkiye'de, çocukların çevrimiçi güvenliği konusu siyaset gündeminde önemli bir yer tutmaya devam ediyor.
