Fas'ta 24 Eylül Çarşamba günü gerçekleştirilen genel seçimlerde, resmi olmayan ilk sonuçlara göre Özgünlük ve Modernite Partisi (PAM) en fazla milletvekili sandalyesini kazandı. Başkent Rabat'tan bildirildiğine göre, seçim sonuçları mevcut hükümetin ortakları olan Ulusal Bağımsızlar Birliği (RNI) ve İstiqlal Partisi'nin PAM'ı takip ettiğini gösteriyor. Kesin olmayan sonuçlar, Fas siyasetinde yeni bir dönemin kapısını aralarken, koalisyon görüşmelerinin önümüzdeki günlerde başlaması bekleniyor.
Seçim Sonuçları ve Siyasi Tablo
Fas İçişleri Bakanlığı tarafından açıklanan ön sonuçlara göre, PAM oyların önemli bir bölümünü alarak 395 sandalyeli Temsilciler Meclisi'nde en büyük grubu oluşturdu. PAM'ın zaferi, 2011'de kabul edilen yeni anayasa sonrası siyasi dengelerin yeniden şekillendiği bir dönemde geldi. Seçime katılım oranının önceki seçimlere göre bir miktar arttığı bildiriliyor; ancak resmi rakamlar henüz netleşmedi.
PAM, 2008 yılında Kral VI. Muhammed'in danışmanı Fouad Ali El Himma tarafından kurulmuş, merkez sağ çizgide bir parti olarak biliniyor. Parti, özellikle kırsal kesimde ve genç seçmen arasında etkili bir kampanya yürüttü. Seçim kampanyası boyunca ekonomik kalkınma, istihdam ve yolsuzlukla mücadele temaları öne çıktı.
Mevcut koalisyon ortaklarından RNI ve İstiqlal Partisi'nin de mecliste önemli sayıda sandalye kazandığı belirtiliyor. Bu durum, PAM'ın tek başına iktidar olmasının önünde engel teşkil edebilir ve koalisyon hükümeti ihtimalini güçlendiriyor. Seçim sonuçlarının kesinleşmesinin ardından Kral VI. Muhammed'in anayasal yetkisi çerçevesinde başbakanı ataması bekleniyor. Fas anayasasına göre, başbakan mecliste en fazla sandalyeye sahip partiden atanır ve hükümeti kurmakla görevlendirilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Fas, Kuzey Afrika'nın istikrarlı ülkelerinden biri olarak kabul edilirken, son yıllarda bölgesel dinamiklerde önemli bir aktör haline geldi. 2020'de İsrail ile ilişkilerin normalleştirilmesi anlaşması (Abraham Accords) kapsamında diplomatik ilişkiler tesis eden Fas, ABD'nin Batı Sahra konusundaki tutum değişikliğinden de memnun. Ayrıca, Afrika Birliği'ne geri dönüş ve bölgesel ekonomik iş birlikleri konusunda aktif bir diplomasi yürütüyor.
Seçim sonuçları, Fas'ın iç siyasetinde ılımlı İslamcı Adalet ve Kalkınma Partisi'nin (PJD) gerilemesini de gösteriyor. 2011'den bu yana hükümette olan PJD, bu seçimde beklenenin altında oy aldı. Bu durum, Arap Baharı sonrası bölgede İslamcı partilerin yaşadığı genel düşüş eğilimine paralel bir gelişme olarak yorumlanıyor. Fas'ta PAM'ın yükselişi, monarşiye yakın çevrelerin siyasi ağırlığını artırması olarak da değerlendiriliyor.
Uluslararası gözlemciler, seçimlerin genel olarak şeffaf ve düzenli geçtiğini belirtirken, bazı insan hakları örgütleri özellikle ifade özgürlüğü ve siyasi tutuklular konusundaki endişelerini dile getirdi. Fas yönetimi ise bu eleştirileri reddediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fas'taki seçim sonuçları, Türkiye'nin Kuzey Afrika ve Akdeniz havzasındaki stratejik çıkarları açısından yakından takip edilmesi gereken bir gelişme. Türkiye ile Fas arasında son yıllarda ekonomik ve ticari ilişkiler ivme kazanmış, karşılıklı yatırımlar artmıştı. PAM liderliğindeki olası bir hükümetin, mevcut ekonomik iş birliğini sürdürmesi ve Türk şirketlerinin Fas'taki varlığını koruması bekleniyor. Ayrıca, Fas'ın Batı Sahra politikası ve İsrail ile ilişkileri, Türkiye'nin bölgesel dengeler açısından dikkate aldığı konular arasında. Yeni hükümetin dış politika yönelimi, Türkiye-Fas ilişkilerinin geleceği için belirleyici olacak.
