İngiltere'de Covid-19 salgını sırasında kişisel koruyucu ekipman (KKD) tedarikinde yaşanan büyük başarısızlıklar, sağlık çalışanlarının kendilerini ve hastalarını tehlikeli enfeksiyonlara karşı yeterince koruyamamasına neden oldu. Resmi Covid soruşturmasının bugün yayımlanan raporuna göre, bu durum hem sağlık personelinin can güvenliğini tehlikeye attı hem de kamu kaynaklarının milyarlarca sterlin israf edilmesine yol açtı. Soruşturma komisyonu, NHS ve hükümetin KKD stoklama ve dağıtım süreçlerinde ciddi ihmaller olduğunu vurguladı.
KKD tedarikindeki zincirleme başarısızlık
Soruşturma raporu, salgının ilk dalgasında, özellikle Mart 2020'de, NHS çalışanlarının temel koruyucu ekipmanlara erişimde büyük sıkıntı yaşadığını ortaya koydu. Önlük, maske, siperlik ve eldiven gibi malzemelerin yetersizliği, sağlık çalışanlarının virüse maruz kalma riskini katbekat artırdı. Raporda, 'Pek çok sağlık çalışanı, yeterli koruma olmadan Covid-19 hastalarına bakmak zorunda kaldı ve bu da enfeksiyon oranlarını yükseltti' ifadelerine yer verildi.
Tedarik zincirindeki kırılmaların yanı sıra, hükümetin KKD alımı için ayırdığı devasa bütçenin verimsiz kullanıldığı da belirtiliyor. Rapora göre, acil durum sözleşmeleri kapsamında piyasa fiyatının çok üzerinde alımlar yapıldı, stokların önemli bir kısmı kullanılamadan son kullanma tarihi geçti veya standartlara uygun olmadığı için imha edildi. Toplam israfın 10 milyar sterlini aştığı tahmin ediliyor. Ayrıca, KKD dağıtımında koordinasyon eksikliği nedeniyle bazı hastaneler fazla stok yaparken, bazıları hiç malzeme alamadı.
Sağlık çalışanları ve kamuoyu tepkili
Soruşturma raporu, İngiltere'de sağlık çalışanları ve aileleri arasında büyük öfke yarattı. NHS çalışanlarını temsil eden sendikalar, hükümeti 'savaş sırasında askerini cephanesiz bırakmakla' suçladı. British Medical Association yetkilileri, 'Bu rapor, hükümetin pandemiye hazırlıksız yakalandığını ve sağlık çalışanlarını korumak için gerekli adımları atmadığını gösteriyor' dedi. Öte yandan, hükümet sözcüsü rapordaki bulguları kabul ederek, 'Geçmişte yapılan hatalardan ders çıkarıldığını ve gelecekteki salgınlar için daha güçlü bir KKD stoklama sistemi kurulduğunu' açıkladı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin pandemi döneminde KKD tedariki ve sağlık altyapısı konusunda aldığı dersleri hatırlatıyor. Türkiye, salgının ilk dönemlerinde yerli maske üretimini artırarak ve kamu-özel sektör iş birliğiyle KKD stoklarını güçlendirerek benzer bir krizden kaçınmıştı. Ancak İngiltere'deki gibi koordinasyon ve bütçe yönetimi sorunlarının, gelişmiş ülkelerde bile nasıl büyük kayıplara yol açabileceğini göstermesi açısından önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye'nin sağlık diplomasisi kapsamında yurt dışına KKD yardımları yaparken, kendi stok güvenliğini de sürekli gözden geçirmesi gerekiyor. Ayrıca, küresel tedarik zincirindeki kırılganlıkların, benzer durumlarda Türkiye'nin de etkilenebileceği gerçeğini ortaya koyuyor.
