Çin ekonomisi, küresel talepteki dalgalanmalar ve iç piyasadaki yapısal sorunlar nedeniyle yavaşlarken, uzmanlar Pekin yönetiminin önümüzdeki dönemde ekonomik ve sosyal sorunlarla karşılaşabileceğini belirtiyor. Ülkenin ihracat motoru halen güçlü bir şekilde çalışıyor olsa da, işsizlik oranlarındaki artış ve hanehalkı harcamalarındaki daralma, Çin’in büyüme modelindeki kırılganlıkları gözler önüne seriyor.
Gelişmenin arka planı: İhracat canlı, istihdam zayıf
Çin’in ihracatı, 2024 yılının ilk yarısında beklenenden daha iyi performans gösterdi. Özellikle elektrikli araçlar, güneş panelleri ve lityum iyon bataryalar gibi yeşil teknoloji ürünlerine olan küresel talep, Çin’in dış satımını destekledi. Ancak bu durum, iç ekonomideki istihdam sorunlarını maskelemeye yetmiyor.
Resmi verilere göre, Çin’de genç işsizlik oranı yüzde 20’nin üzerinde seyrediyor. Bu oran, geçen yıl yüzde 21,3 ile rekor kırmıştı. İmalat sektöründe otomasyonun artması ve emlak krizinin derinleşmesi, özellikle genç nüfus arasında iş bulma sıkıntısını artırıyor. İşsizlikteki bu artış, hanehalkı gelirlerini ve tüketici harcamalarını doğrudan etkiliyor.
Dünya Bankası verilerine göre, Çin’de özel tüketim, GSYİH’nin yaklaşık yüzde 39’unu oluşturuyor. Oysa ABD’de bu oran yüzde 68, Hindistan’da ise yüzde 60 civarında. Çin’de tüketimin düşük payı, ekonominin iç talepten ziyade yatırım ve ihracata dayalı olduğunu gösteriyor. Bu kırılgan yapı, dış talepteki herhangi bir daralmada ekonomiyi hızla yavaşlatabilir.
Bölgesel ve küresel boyut: Çin’in yavaşlaması dünyayı nasıl etkiler?
Çin, dünyanın en büyük ikinci ekonomisi ve birçok ülkenin en büyük ticaret ortağı konumunda. Çin ekonomisindeki bir yavaşlama, küresel tedarik zincirlerinden emtia fiyatlarına kadar geniş bir alanda hissediliyor. Özellikle Avustralya, Brezilya ve Güney Afrika gibi hammadde ihracatçısı ülkeler, Çin’in talebindeki düşüşten doğrudan etkileniyor.
Uluslararası Para Fonu (IMF), 2024 Temmuz ayında yayımladığı Dünya Ekonomik Görünüm raporunda, Çin’in büyüme tahminini yüzde 5,0’e çıkarmış olsa da, bu rakamın iç sorunları yansıtmadığı belirtiliyor. Çin Merkez Bankası, ekonomiyi canlandırmak için faiz indirimlerine gitmiş ve bankaların zorunlu karşılık oranlarını düşürmüştü. Ancak para politikasının etkisi, emlak piyasasındaki durgunluk ve tüketici güvenindeki erozyon nedeniyle sınırlı kalıyor.
Bölgesel olarak, Çin’in yavaşlaması Güneydoğu Asya ekonomilerini de olumsuz etkileyebilir. Vietnam, Tayland ve Malezya gibi ülkeler, Çin’e ara malı tedarik eden ve Çin turistlerine bağımlı olan ekonomiler. Çinli tüketicilerin harcamalarındaki daralma, bu ülkelerin turizm gelirlerini ve ihracatını vurabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin ekonomisindeki yavaşlama, Türkiye için doğrudan bir etki yaratmasa da, dolaylı kanallarla önemli sonuçlar doğurabilir. Türkiye, Çin ile ticaretinde büyük bir açık veriyor; Çin’den ithal ettiği ürünlerin ihracatına kıyasla hacmi çok daha yüksek. Çin’de tüketimin daralması, Türkiye’nin Çin’e ihraç ettiği mermer, krom, bakır gibi hammaddelerin talebini azaltabilir. Ayrıca, Çin’deki yavaşlama küresel büyümeyi olumsuz etkileyerek Türkiye’nin ihracat pazarlarını da daraltabilir. Diğer yandan, Çin’den ucuzlayan ithalat, Türkiye’nin cari açığını daha da büyütebilir. Türkiye’nin, Çin’le ticaret dengesini gözden geçirmesi ve alternatif pazarlara yönelmesi gerekebilir.
