Kanada'nın Quebec ve Ontario eyaletlerinde haftalardır devam eden orman yangınlarından yükselen duman, rüzgarlarla birlikte ABD'nin kuzeydoğusunu etkisi altına aldı. New York kenti, 7 Haziran 2023 Çarşamba günü, modern tarihinin en kötü hava kalitesi seviyelerinden birini yaşadı. Gökyüzü turuncuya büründü, güneş zorlukla görülebilir hale geldi. New Yorklular, sokağa çıktıklarında gözlerinin yandığını ve boğazlarının tahriş olduğunu belirtti. Yetkililer, hassas grupların dışarı çıkmaması çağrısı yaparken, birçok okul açık hava etkinliklerini iptal etti. Havadaki partikül madde miktarı, Dünya Sağlık Örgütü'nün belirlediği güvenli sınırın onlarca kat üzerine çıktı.
New York'ta Hava Felaketi: Duman ve Sıcaklık Çifte Tehdit
New York şehri, Çarşamba günü aynı anda iki büyük çevre kriziyle karşı karşıya kaldı. Bir yandan Kanada yangınlarından gelen duman, diğer yandan mevsim normallerinin üzerinde seyreden sıcaklıklar. Hava sıcaklığı 30 santigrat dereceyi bulurken, nem oranının da yüksek olması solunum güçlüğü çekenler için durumu daha da kötüleştirdi. New York Belediye Başkanı Eric Adams, vatandaşlara mecbur kalmadıkça dışarı çıkmamaları talimatını verdi. ''Şu anda dünyanın en kötü hava kalitesine sahip şehriyiz'' ifadesini kullanan Adams, halka N95 maskesi takmalarını önerdi. New York Valisi Kathy Hochul ise eyalet çapında bir milyon N95 maskesinin dağıtılacağını açıkladı. Havacılık faaliyetleri de olumsuz etkilendi; Newark ve LaGuardia havalimanlarında uçuşlar gecikmeli olarak gerçekleştirilebildi.
Kanada Yangınları Kuzey Amerika'yı Sardı: Bölgesel ve Küresel Boyut
Kanada, bu yıl orman yangınları açısından en kötü sezonlarından birini geçiriyor. Ülke genelinde 400'den fazla aktif yangın bulunuyor ve bunların yaklaşık 250'si kontrol altına alınamamış durumda. Quebec eyaletinde çıkan yangınlar, normalde daha nemli olan bu bölgede alışılmadık derecede erken başladı. Uzmanlar, iklim değişikliğinin yangın mevsimini uzattığını ve yangınların şiddetini artırdığını belirtiyor. Kanada Başbakanı Justin Trudeau, yangınlarla mücadele için orduyu görevlendirdi ve uluslararası yardım çağrısında bulundu. ABD, Meksika, Avustralya ve Güney Afrika'dan itfaiye ekipleri Kanada'ya destek veriyor. Duman bulutunun etkisi yalnızca New York'la sınırlı kalmadı; Washington DC, Philadelphia, Boston ve Detroit gibi büyük şehirlerde de hava kalitesi alarm verdi. Dumanın, Atlas Okyanusu'nu aşarak Avrupa'ya ulaşması da bekleniyor. Bu durum, küresel ölçekte hava kirliliğinin sınır tanımadığını ve iklim krizinin ortak bir sorun olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kanada yangınlarının ABD'de yarattığı hava kirliliği krizi, Türkiye için de önemli dersler barındırıyor. Türkiye, Akdeniz ve Ege bölgelerinde yaz aylarında sık sık orman yangınlarıyla mücadele ediyor. 2021 yılında yaşanan büyük yangınların ardından yangın yönetimi ve erken uyarı sistemlerinin önemi artmıştı. Bu tür felaketlerin sadece yangın bölgesini değil, yüzlerce kilometre uzaktaki şehirleri de etkileyebileceği gerçeği, Türkiye'nin afet planlamasında hava kalitesi yönetimine daha fazla ağırlık vermesi gerektiğini gösteriyor. Ayrıca, iklim değişikliğine bağlı aşırı hava olaylarının sıklığı artarken, Türkiye'nin bölgesel işbirliğini güçlendirmesi ve yangınlarla mücadelede uluslararası yardım mekanizmalarına entegre olması hayati önem taşıyor. Bu kriz, aynı zamanda fosil yakıt bağımlılığının azaltılması ve yeşil enerji dönüşümünün hızlandırılması gerektiğine dair küresel uyarıyı da Türkiye'ye hatırlatıyor.
