ABD, İran'ın güneyindeki stratejik noktalara yönelik hava saldırılarını genişleterek, ülkenin ana limanlarından birini ve bir dizi demiryolu ile kara yolu bağlantısını vurdu. Pentagon yetkilileri, operasyonların Basra Körfezi'ndeki ticaret yollarının güvenliğini sağlamak amacıyla düzenlendiğini belirtirken, İran Devrim Muhafızları'na bağlı kaynaklar saldırılarda en az 12 sivilin hayatını kaybettiğini ve 40'tan fazla kişinin yaralandığını duyurdu.
Operasyonun Hedefleri ve Kapsamı
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'ndan (CENTCOM) yapılan açıklamaya göre, hava saldırıları özellikle İran'ın güney sahil şeridindeki Bandar Lengeh limanını ve bu limanı ülkenin iç bölgelerine bağlayan demiryolu hatlarını hedef aldı. Stratejik öneme sahip bu tesislerin, İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü pekiştirmek için kullanıldığı belirtiliyor. Bölgesel güvenlik kaynakları, vurulan köprülerden bazılarının İran'ın doğu-batı ekseninde askeri lojistik için kritik önem taşıdığını ifade ediyor.
Saldırılar, ABD'nin İran'ın nükleer programı ve bölgesel milis güçlerine verdiği destek nedeniyle uyguladığı "maksimum baskı" politikasının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Beyaz Saray Sözcüsü, operasyonların meşru müdafaa hakkı kapsamında ve uluslararası hukuka uygun olarak yürütüldüğünü savunurken, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü bu eylemleri "açık bir savaş provokasyonu" olarak nitelendirdi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Gerilimin tırmanması, küresel enerji piyasalarını da etkiledi. Hürmüz Boğazı'ndan geçen ham petrol sevkiyatının yaklaşık üçte bir oranında azaldığı bildirilirken, petrol fiyatları iki ayın en yüksek seviyesine çıktı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri, tarafsızlık çağrısı yaparken, bölgedeki askeri varlıklarını artırdı. Rusya ve Çin, taraflara itidal çağrısında bulunarak BM Güvenlik Konseyi'nde acil oturum talep etti.
İran'ın misilleme olarak Irak ve Suriye'deki ABD askeri üslerine balistik füzelerle saldırdığı bildiriliyor. Bu saldırılarda can kaybı yaşanmadığı ancak bazı tesislerde maddi hasar meydana geldiği aktarılıyor. İran Devrim Muhafızları, yaptığı açıklamada, "ABD'nin her türlü saldırganlığına karşı koyma hakkımızı saklı tutuyoruz" ifadelerini kullandı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Basra Körfezi'ndeki bu gerginlik, Türkiye için enerji arz güvenliği ve bölgesel istikrar açısından kritik önem taşımaktadır. Türkiye'nin petrol ve doğal gaz ihtiyacının önemli bir kısmını karşıladığı Ortadoğu'daki bu tırmanış, enerji fiyatlarını artırarak Türkiye ekonomisi üzerinde ek baskı oluşturabilir. Ayrıca, İran sınırında ve Irak'ın kuzeyinde artan istikrarsızlık, Türkiye'nin güneydoğu sınır güvenliğini tehdit edebilir. Ankara'nın hem Washington hem de Tahran'la diyaloğu sürdürme çabası, bu krizin sıcak çatışmaya dönüşmemesi için kritik bir denge unsuru olarak öne çıkmaktadır.
