ABD, İran'a karşı başlattığı yoğun hava bombardımanını Cuma günü önemli bir adımla genişleterek stratejik köprüleri ve bir havaalanını hedef aldı. Tahran yönetimi ise buna karşılık Orta Doğu'daki ABD askeri üslerine füze saldırıları düzenledi. Reuters haber ajansının aktardığına göre, savaş uçakları ve insansız hava araçlarıyla gerçekleştirilen yeni dalga saldırılarında, İran'ın lojistik hatlarına darbe vurulması amaçlanıyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'ndan (CENTCOM) yapılan açıklamada, 'İran'ın askeri altyapısını hedef almaya devam edeceğiz' ifadeleri kullanıldı. Çatışmaların hızla tırmanması, bölgede büyük bir savaş endişesini de beraberinde getirdi. Özellikle Basra Körfezi'ndeki petrol tankerlerinin güvenliği ve hava sahasının kullanımı kritik bir hal aldı.
Gelişmenin arka planı
ABD'nin İran'a yönelik saldırıları, Tahran'ın nükleer programı ve bölgedeki vekil güçlerine destek vermesi nedeniyle haftalardır artan bir gerilimin sonucu olarak başladı. Pentagon, ilk aşamada İran Devrim Muhafızları'nın deniz ve kara birliklerine ait hedefleri vurduğunu duyurmuştu. Ancak köprüler ve havaalanı gibi sivil altyapıya yakın hedeflerin vurulması, operasyonun kapsamının genişlediğini gösteriyor. Bağımsız kaynaklar, Şiraz yakınlarındaki askeri havaalanının yanı sıra Huzistan eyaletindeki iki stratejik köprünün de kullanılamaz hale getirildiğini bildirdi. İran Sağlık Bakanlığı, saldırılarda en az 45 kişinin hayatını kaybettiğini, çoğunun asker olduğunu açıkladı. Tahran yönetimi, ABD'ye 'acı bir cevap vereceklerini' belirterek, Yemen'deki Husiler ve Lübnan'daki Hizbullah'a çağrıda bulundu.
Bölgesel boyut
İran'ın misilleme saldırıları, özellikle Irak'taki ABD üslerini hedef aldı. Bağdat'ın kuzeyindeki Kerkük askeri üssüne düzenlenen roket saldırısında en az iki ABD askerinin yaralandığı bildirildi. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, bölgedeki hava sahalarını çatışma riskine karşı kısmen kapatırken, Bahreyn'deki ABD 5. Filosu da alarma geçti. Petrol fiyatları, arz kesintisi endişeleriyle varil başına 82 doların üzerine çıktı. Uluslararası kriz grupları, 'Kontrolden çıkma tehlikesi büyük. Tarafların acil ateşkes için masaya oturması gerekiyor' uyarısında bulundu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran çatışmasının tırmanması, Türkiye'nin güney sınırlarına yakın bir istikrarsızlık alanı oluşturuyor. Özellikle Irak ve Suriye'deki ABD ve İran varlığının çatışma sahasına dönüşmesi, Ankara'nın terörle mücadele ve sınır güvenliği operasyonlarını doğrudan etkileyebilir. Türkiye, enerji ihtiyacının önemli bir kısmını İran ve Irak üzerinden karşıladığı için, bu bölgedeki bir gerilim enerji arz güvenliğini tehdit edebilir. Ayrıca, Ankara'nın hem NATO müttefiki ABD ile hem de komşusu İran ile dengeli ilişkiler yürütme politikası, bu kriz nedeniyle daha da karmaşık hale gelebilir. Türkiye'nin acil olarak diplomatik girişimlerde bulunması ve tarafları itidal çağrısına ikna etmesi bekleniyor.
