Birleşmiş Milletler (BM) yetkilileri, Lübnan'da ilan edilen ateşkese rağmen çatışmaların sona ermediğini ve yerinden edilen kişi sayısının arttığını açıkladı. BM Yakın Doğu'daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı (UNRWA), 2.100'den fazla kişinin halen ajansa ait tesislerde barındığını duyurdu. Ateşkesin sağlanmasına yönelik uluslararası çabalara rağmen, özellikle güney Lübnan'da ve başkent Beyrut'un bazı bölgelerinde silahlı çatışmaların sürdüğü belirtiliyor. BM Sözcüsü Stephane Dujarric, yaptığı açıklamada, 'Ateşkesin kalıcı hale gelmesi için tarafların taahhütlerine uyması ve uluslararası toplumun desteğini sürdürmesi gerekiyor' ifadelerini kullandı. Bu durum, bölgedeki insani krizin derinleştiğine işaret ediyor.
Çatışmaların arka planı ve UNRWA'nın rolü
Lübnan'da İsrail ile Hizbullah arasında Kasım 2023'te varılan ateşkes anlaşması, birçok kesim tarafından kalıcı bir çözüm olarak görülmemişti. Ateşkesin ardından İsrail'in Lübnan'ın güneyine yönelik hava saldırıları ve Hizbullah'ın roket atışları zaman zaman devam etti. Bu çatışmalar, özellikle sivil nüfusu doğrudan etkiliyor. UNRWA, bölgedeki en büyük insani yardım kuruluşlarından biri olarak, yerinden edilen ailelere barınma, gıda ve sağlık hizmeti sağlıyor. Ancak ajans, fon yetersizliği ve artan talep nedeniyle zor durumda olduğunu vurguluyor. Lübnan'da yaklaşık 1,5 milyon Suriyeli mülteci ve 200 bin Filistinli mülteci bulunuyor; mevcut kriz bu zaten kırılgan durumu daha da kötüleştiriyor. BM verilerine göre, çatışmalar nedeniyle evlerini terk etmek zorunda kalanların sayısı 300 bini aşmış durumda. Ateşkesin uygulanması için BM Geçici Görev Gücü (UNIFIL) bölgede varlığını sürdürse de, taraflar arasındaki güvensizlik ve siyasi çıkmaz çözümü zorlaştırıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Lübnan'daki istikrarsızlık, sadece ülke sınırlarını değil, tüm Orta Doğu'yu etkiliyor. İsrail-Hizbullah gerilimi, İran'ın bölgedeki nüfuz mücadelesinin bir parçası olarak görülüyor. Ateşkesin bozulması halinde, İsrail ile Hizbullah arasında daha geniş çaplı bir savaş riski bulunuyor. Bu durum, Doğu Akdeniz'de enerji kaynakları ve deniz sınırları konusundaki anlaşmazlıkları da tetikleyebilir. Uluslararası toplum, özellikle ABD ve Fransa, ateşkesin sürdürülmesi için diplomatik çabalarını yoğunlaştırmış durumda. Ancak, bölgedeki diğer krizler (Gazze, Yemen, Suriye) kaynakların bölünmesine neden oluyor. BM, Lübnan için 2024 yılı İnsani Yardım Planı kapsamında 1,2 milyar dolar talep etmişti, ancak şu ana kadar gereken fonun yalnızca yüzde 30'u toplanabildi. Bu da insani yardımların sürdürülebilirliğini tehdit ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Lübnan'daki istikrarsızlık, Türkiye için doğrudan güvenlik ve mülteci boyutlarıyla önem taşıyor. Türkiye, halihazırda Suriye ve diğer bölgelerden gelen yoğun mülteci akınıyla mücadele ederken, Lübnan'dan gelebilecek yeni bir mülteci dalgası baskıyı artırabilir. Ayrıca, Doğu Akdeniz'deki enerji paylaşımı ve deniz yetki alanları konusunda Türkiye'nin çıkarları bulunuyor; Lübnan'daki çatışmalar bu bölgedeki dengeleri etkileyebilir. Türkiye, BM nezdinde ve ikili ilişkilerde ateşkesin kalıcı hale getirilmesi için çaba gösteriyor, ancak bölgesel güçlerin rekabeti çözümü zorlaştırıyor. Bu nedenle, Türk dış politikasının Lübnan'daki gelişmeleri yakından izlemesi ve insani yardım kanallarını açık tutması stratejik önem taşıyor.
