ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Küba'nın devlete ait enerji şirketi Unión Eléctrica'ya (UNE) yaptırım uygulandığını açıkladı. Rubio, yaptığı yazılı açıklamada, "Küba'nın komünist elitleri, enerjiyi bir sosyal kontrol ve kleptokratik kâr aracı olarak silah haline getirdi" ifadelerini kullandı. Yaptırım kararı, Küba'da artan enerji krizinin ve hükümetin elektrik kesintilerine karşı baskıcı tutumunun ardından geldi. ABD, bu adımla Küba halkının enerjiye erişimini engelleyen rejime ekonomik baskıyı artırmayı hedefliyor.
Gelişmenin arka planı
Küba, son aylarda tarihinin en ciddi enerji krizlerinden birini yaşıyor. Ülke genelinde günlük elektrik kesintileri 12 saate kadar çıkarken, hükümet enerji tasarrufu önlemleri adı altında vatandaşların elektrik kullanımını sınırlandırıyor. Küba Devlet Başkanı Miguel Díaz-Canel, enerji krizini ABD ambargosuna bağlarken, yönetim muhalifleri 'enerji terörü' ile suçluyor. UNE, ülkenin elektrik üretim ve dağıtımından sorumlu tek kurum olarak öne çıkıyor. ABD Hazine Bakanlığı'nın yayımladığı belgeye göre, yaptırım kararı UNE'nin Küba halkına karşı 'insan hakları ihlalleri' ve 'yolsuzluk' faaliyetlerine dayanıyor. Karar, UNE ile ticari ilişkileri olan yabancı şirketleri de kapsıyor ve bu şirketlerin ABD finans sistemine erişimini kısıtlıyor.
Rubio, Küba kökenli bir siyasetçi olarak uzun süredir Küba'ya yönelik yaptırımların sıkılaştırılmasını savunuyor. Eski Başkan Donald Trump döneminde de Küba'ya yönelik yaptırımlar artırılmış, ancak Joe Biden yönetimi bazı alanlarda gevşetme sinyali vermişti. Rubio'nun bu hamlesi, Biden yönetiminin Küba politikasında yeniden sertleşmeye gidebileceği yorumlarına yol açtı.
Bölgesel veya küresel boyut
Küba'ya yönelik yaptırımlar, Soğuk Savaş döneminden bu yana ABD'nin Latin Amerika politikasının temel taşlarından biri. 1962'den beri süren ambargo, Küba ekonomisini derinden etkilemiş durumda. Venezuela, Rusya ve Çin'in desteğini alan Küba yönetimi, enerji krizini aşmak için bu ülkelerden petrol ve yatırım almaya çalışıyor. Ancak Venezuela'nın kendi enerji krizi ve Rusya'nın Ukrayna savaşı nedeniyle dikkatinin dağılması, Küba'yı zor durumda bırakıyor. UNE'ye yönelik yaptırım, özellikle Küba'da faaliyet gösteren Avrupalı ve Kanadalı enerji şirketlerini de etkileyebilir. ABD, bu şirketleri Küba ile iş yapmamaları konusunda uyarırken, uluslararası toplumda yaptırımların meşruiyeti tartışma konusu. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, her yıl ABD ambargosunu kınayan bir karar alıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Küba ile tarihsel olarak dostane ilişkiler sürdürmekte ve iki ülke arasında ticaret hacmi sınırlı düzeyde seyretmektedir. ABD'nin Küba'nın enerji şirketine yönelik bu yaptırımı, Türkiye'nin Küba ile olası enerji veya ticari anlaşmalarını dolaylı olarak etkileyebilir. Türk şirketlerinin UNE ile doğrudan bir iş birliği bulunmamakla birlikte, yaptırımların ikincil etkileri nedeniyle dikkatli olunması gerekiyor. Küresel ölçekte ise bu karar, ABD'nin Latin Amerika'daki nüfuz mücadelesinin bir parçası olarak değerlendirilebilir ve Türkiye'nin bölgeye yönelik dış politikasında denge arayışını etkileyebilir.
