Zimbabve hükümeti, Güney Afrika'da yaşayan vatandaşlarına yönelik kapsamlı bir geri dönüş programı başlatarak yaklaşık 100 bin kişiyi ülkelerine geri getirdi. Yetkililer, geri dönenlerin yüzde 70'inin kadın ve çocuklardan oluştuğunu, bu kapsamda 870 çocuğun yetersiz beslenme açısından tarandığını ve 15 ishal vakasının tedavi edildiğini açıkladı. Program, Güney Afrika'daki ekonomik zorluklar ve göçmenlere yönelik artan baskılar nedeniyle hayata geçirildi.
Geri dönüş programının arka planı
Zimbabve Enformasyon Bakanı Jenfan Muswere, yaptığı açıklamada, ülke genelinde devam eden geri dönüş operasyonlarının koordineli bir şekilde yürütüldüğünü belirtti. Bakan Muswere, "Şu ana kadar 98 bin 342 vatandaşımızı Güney Afrika'dan geri getirdik. Bu kişilerin büyük çoğunluğu kadın ve çocuklardan oluşuyor. Geri dönen çocukların sağlık taramaları yapıldı ve gerekli tıbbi müdahaleler sağlandı" ifadelerini kullandı.
Zimbabve hükümeti, 2019 yılında başlatılan ulusal geri dönüş stratejisi çerçevesinde, yurt dışında yaşayan vatandaşlarını gönüllü olarak ülkelerine dönmeye teşvik ediyor. Güney Afrika, Zimbabve'nin en büyük göçmen nüfusuna ev sahipliği yapıyor ve yaklaşık 1,5 milyon Zimbabvelinin bu ülkede yaşadığı tahmin ediliyor. Ancak son yıllarda Güney Afrika'da artan yabancı düşmanlığı ve ekonomik durgunluk, Zimbabveli göçmenleri zor durumda bıraktı.
Bölgesel ve küresel boyut
Zimbabve'nin bu geri dönüş hamlesi, Güney Afrika bölgesindeki göç dinamiklerini yeniden şekillendiriyor. Güney Afrika, uzun yıllardır komşu ülkelerden gelen göçmenler için bir cazibe merkezi olsa da, artan işsizlik ve sosyal hizmetler üzerindeki baskı, hükümeti daha sıkı göç politikaları uygulamaya itiyor. Zimbabve ise kendi içinde ekonomik toparlanma çabalarına hız verirken, geri dönen vatandaşlarının uyum sorunlarını çözmeye çalışıyor.
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), bu tür geri dönüş programlarının gönüllülük esasına dayanması gerektiğini vurguluyor. Zimbabve hükümeti, geri dönenlere iş bulma, barınma ve sağlık hizmetleri gibi konularda destek sağlayacağını taahhüt ediyor. Ancak uluslararası gözlemciler, ülkenin ekonomik durumunun bu kadar büyük bir nüfusu absorbe etmeye ne kadar hazır olduğunu sorguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Zimbabve'nin Güney Afrika'dan vatandaşlarını geri çağırması, doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, Afrika kıtasındaki göç hareketliliği ve ülkelerin geri dönüş politikaları, Türkiye'nin de yakından takip ettiği konular arasında. Türkiye, kendi sınırları içinde milyonlarca Suriyeli mülteciye ev sahipliği yaparken, gönüllü geri dönüş programlarına da önem veriyor. Bu nedenle Zimbabve deneyimi, Türkiye için değerli dersler içerebilir. Ayrıca, Türkiye'nin Afrika ile artan ticari ve diplomatik ilişkileri bağlamında, bölgesel istikrar ve göç yönetimi konularındaki gelişmeler, Ankara'nın kıtadaki stratejik çıkarlarını da etkileyebilir.
