Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelensky, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in, ABD eski Başkanı Donald Trump'ın açıkladığı ateşkes önerisinden saatler sonra Ukrayna'nın enerji altyapısını hedef alan saldırılar düzenlediğini belirtti. Zelensky'nin açıklaması, Trump'ın Rusya-Ukrayna savaşını sona erdirmeye yönelik bir ateşkes anlaşması duyurusunun hemen ardından geldi. Ancak söz konusu anlaşma henüz ne Ukrayna ne de Rusya tarafından resmen doğrulandı. Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada anlaşmanın sağlandığını iddia etmiş, fakat ayrıntılı bilgi vermemişti.
Gelişmenin arka planı
Zelensky, yaptığı yazılı açıklamada, Rus güçlerinin enerji tesislerine yönelik saldırılarını sürdürdüğünü ve bunun ateşkes çabalarıyla çeliştiğini vurguladı. Ukrayna lideri, "Putin'in barış istediğine dair hiçbir işaret yok" ifadesini kullandı. Rusya Savunma Bakanlığı ise henüz konuya ilişkin bir açıklama yapmadı. Trump'ın açıklaması, ABD'deki başkanlık seçimleri öncesinde dış politika gündemini şekillendirme çabası olarak yorumlanıyor. Trump, daha önce de göreve gelmesi halinde savaşı 24 saat içinde bitireceğini iddia etmişti.
Ukrayna ordusundan yapılan açıklamaya göre, son 24 saat içinde ülkenin doğusundaki enerji santralleri ve elektrik dağıtım merkezleri hedef alındı. Harkov ve Dnipro bölgelerinde elektrik kesintileri yaşandığı bildirildi. Yetkililer, saldırıların sivil altyapıyı vurduğunu ve kış ayları öncesinde enerji güvenliğini tehdit ettiğini belirtti. Ukrayna Enerji Bakanlığı, hasar tespit çalışmalarının sürdüğünü açıkladı.
Trump'ın açıklamasının ardından Beyaz Saray'dan henüz resmi bir yanıt gelmedi. ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, "Her türlü ateşkes çağrısını memnuniyetle karşılarız ancak sahada gerçekler önemli" dedi. NATO Genel Sekreteri de yaptığı açıklamada, ittifakın Ukrayna'ya desteğinin süreceğini yineledi. Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, Rusya'nın enerji altyapısına yönelik saldırılarını kınadı.
Bölgesel ve küresel boyut
Rusya-Ukrayna savaşı, enerji fiyatları ve küresel gıda güvenliği üzerinden dünya ekonomisini etkilemeye devam ediyor. Ateşkes iddiaları, Batılı müttefikler arasında şüpheyle karşılanıyor. Uzmanlar, Trump'ın açıklamasının bağlayıcılığı olmadığını ve Moskova'nın böyle bir anlaşmaya sıcak bakmadığını belirtiyor. Rusya, daha önce müzakere çağrılarını reddetmiş ve Ukrayna'nın askeri altyapısını hedef almaya devam edeceğini açıklamıştı. Savaşın uzaması, Avrupa'da savunma harcamalarının artmasına ve NATO'nun doğu kanadında askeri yığınak yapmasına yol açtı.
Öte yandan, Ukrayna'nın enerji altyapısına yönelik saldırılar, ülkenin elektrik şebekesinde ciddi hasara neden oluyor. Ukrayna, Batılı ülkelerden hava savunma sistemleri ve enerji ekipmanı talep ediyor. ABD Kongresi'nde Ukrayna'ya yönelik yeni yardım paketi üzerinde tartışmalar sürüyor. Trump'ın açıklamaları, Cumhuriyetçi Parti içindeki Ukrayna'ya yardım konusundaki bölünmeyi de yansıtıyor.
Rusya'nın enerji hedeflerini vurması, Ukrayna'nın direncini kırmaya yönelik bir strateji olarak değerlendiriliyor. Kış aylarında enerji arzının kesilmesi, sivil halk üzerinde baskı oluşturmayı amaçlıyor. Ukrayna hükümeti, uluslararası toplumu Rusya'ya karşı daha sert yaptırımlar uygulamaya çağırıyor. Birleşmiş Milletler de saldırıları kınadı ve sivil altyapının korunması gerektiğini vurguladı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Rusya ve Ukrayna arasında arabuluculuk girişimlerini sürdürürken, ateşkes iddiaları ve enerji saldırıları Ankara'nın denge politikasını zorluyor. Türkiye, Montrö Boşazı rejimi çerçevesinde savaş gemilerinin geçişini düzenlerken, tahıl koridoru anlaşmasıyla küresel gıda krizine çözüm arayışında. Ancak enerji altyapısına yönelik saldırılar, Karadeniz'de güvenlik risklerini artırabilir. Türkiye, Batı ile Rusya arasında hassas bir denge yürütüyor; olası bir ateşkes, Ankara'nın diplomatik rolünü güçlendirebilir. Öte yandan, enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar Türkiye'nin enerji ithalatını ve enflasyonu olumsuz etkileyebilir.
