Ukrayna'da Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin Savunma Bakanı Mihail Fedorov'u görevden alması, ülkede nadir görülen protestolara ve siyasi bir krize yol açtı. Perşembe günü başkent Kiev başta olmak üzere birçok şehirde düzenlenen gösterilerde, binlerce kişi Fedorov'un görevden alınmasını protesto etti. Göstericiler, reformcu kimliğiyle tanınan Fedorov'un ordudaki yolsuzlukla mücadelede önemli adımlar attığını ve görevden alınmasının savaş çabalarına zarar vereceğini savundu. Olay, Zelenski'nin savaş kabinesinde bir yıl içinde yaptığı ikinci büyük değişiklik olarak dikkat çekiyor.
Gelişmenin Arka Planı
Mihail Fedorov, Ukrayna'nın savunma reformlarının mimarı olarak biliniyordu. Göreve geldiği 2023 yılından bu yana savunma bakanlığında şeffaflığı artırmak ve yolsuzluğu önlemek için kapsamlı reformlar başlatmıştı. Ancak reformlar, özellikle ordu içindeki muhafazakar kesimlerle Fedorov arasında gerilime neden oldu. En son, Fedorov ile Ukrayna Genelkurmay Başkanı General Valeriy Zalujni arasında, savunma harcamalarının denetimi konusunda kamuoyuna yansıyan bir anlaşmazlık yaşandı. Zelenski'nin bu anlaşmazlıkta Fedorov'u görevden alarak General Zalujni'nin yanında yer aldığı yorumları yapılıyor. Görevden alma kararı, Ukrayna parlamentosunda da tartışmalara yol açtı; bazı milletvekilleri kararın savaş döneminde uygun olmadığını belirtti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, Ukrayna'nın Batılı müttefikleri nezdinde endişe yarattı. ABD ve Avrupa Birliği, reformcu bir bakanın görevden alınmasının, Ukrayna'nın yolsuzlukla mücadele konusundaki kararlılığına gölge düşürebileceğini ifade etti. Özellikle ABD, Ukrayna'ya sağlanan askeri yardımın etkin kullanımı için reformların devam etmesini şart koşuyor. Rusya ise bu krizi, Ukrayna yönetimindeki istikrarsızlığın bir göstergesi olarak propaganda malzemesi yapmaya başladı. Kremlin sözcüsü Dmitri Peskov, “Ukrayna'da siyasi kriz derinleşiyor” açıklamasında bulundu. Öte yandan, bu kriz Ukrayna'nın NATO üyeliği hedefi açısından da kritik bir dönemeç olarak görülüyor; zira NATO, üye ülkelerin şeffaf ve hesap verebilir savunma yönetimine sahip olmasını bekliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ukrayna'daki bu siyasi kriz, Türkiye'nin Karadeniz güvenliği ve Ukrayna ile olan savunma işbirliği açısından önem taşıyor. Türkiye, savaşın başından bu yana Ukrayna'ya insansız hava araçları tedarik ederek ve Montrö Sözleşmesi'ni uygulayarak aktif bir rol üstleniyor. Reformcu bir savunma bakanının görevden alınması, kısa vadede Ukrayna'nın savunma reformlarını yavaşlatabilir ve bu da Batılı müttefiklerin yardım süreçlerini etkileyebilir. Türkiye, dengeli bir politika izleyerek hem Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü desteklemeye devam edecek, hem de Rusya ile ilişkilerini kontrol altında tutmaya çalışacaktır. Bu kriz, Türkiye'nin arabuluculuk çabalarını da olumsuz etkileyebilir; zira Kiev'deki istikrarsızlık, müzakere sürecini zora sokabilir.
