Yemen'deki İran destekli Husiler, Suudi Arabistan'a ait gemilerin Kızıldeniz'e açılan stratejik Bab el-Mendeb Boğazı'ndan geçişine izin vermeyeceklerini açıkladı. Bu tehdit, dünya ticaretinin yaklaşık yüzde 12'sinin geçtiği hayati deniz yolunda ciddi bir güvenlik riski oluşturuyor. Husilerin askeri sözcüsü, Suudi gemilerine yönelik operasyonların başladığını ve uluslararası toplumu bu konuda uyardı.
Gelişmenin arka planı
Bab el-Mendeb Boğazı, Arap Yarımadası'nın güney ucunda, Yemen ile Cibuti arasında yer alıyor. Kızıldeniz'i Aden Körfezi'ne ve Hint Okyanusu'na bağlayan bu dar su yolu, petrol ve doğalgaz sevkiyatı için kilit öneme sahip. Küresel ticaretin yüzde 12'si ve uluslararası deniz taşımacılığının önemli bir kısmı bu boğazdan geçiyor. Husilerin bu hamlesi, Suudi Arabistan liderliğindeki koalisyonun Yemen'deki savaşta Husilere karşı yürüttüğü hava kampanyalarına bir misilleme olarak değerlendiriliyor.
Husiler, 2014'ten bu yana Yemen'in başkenti Sana'yı kontrol ediyor ve İran'dan askeri ve lojistik destek alıyor. Suudi Arabistan ise 2015'ten beri Yemen'deki uluslararası alanda tanınan hükümeti desteklemek için bir koalisyona liderlik ediyor. Çatışmalar bugüne kadar binlerce sivilin ölümüne ve dünyanın en kötü insani krizlerinden birine yol açtı.
Husilerin bu tehdidi, özellikle Kızıldeniz'deki deniz güvenliğini tehdit ediyor. Geçmişte Husiler, Suudi Arabistan'ın petrol altyapısına ve gemilerine yönelik drone ve füze saldırıları düzenlemişti. Ancak bu kez doğrudan bir deniz ablukası tehdidi, ticaret akışını kesintiye uğratma potansiyeli taşıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bab el-Mendeb Boğazı'nın kapatılması, küresel tedarik zincirleri üzerinde derin bir etki yaratabilir. Petrol fiyatları yükselebilir, enerji güvenliği riskleri artabilir. Özellikle Avrupa ve Asya'ya yönelik petrol sevkiyatları büyük ölçüde bu boğaza bağımlı. Alternatif rotalar (Ümit Burnu gibi) daha uzun ve maliyetlidir.
Suudi Arabistan, Husilerin bu tehdidini ciddiye alıyor. Kızıldeniz'deki deniz trafiğini korumak için daha önce de önlemler almıştı. Ancak Husilerin İran'dan aldığı gelişmiş silahlar (gemisavar füzeler, insansız hava araçları) Suudi donanması için ciddi bir tehdit oluşturuyor.
Uluslararası toplum, özellikle Birleşmiş Milletler ve ABD, tarafları itidal çağrısı yaparken, deniz güvenliğinin sağlanması için diplomatik çabaları yoğunlaştırıyor. ABD, Bab el-Mendeb'de seyrüsefer serbestisini korumak amacıyla bölgedeki deniz varlığını artırabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin enerji ve ticaret rotaları açısından kritik önem taşıyor. Türkiye, Kızıldeniz üzerinden Süveyş Kanalı'na ulaşan deniz ticaretinin önemli bir kullanıcısıdır. Bab el-Mendeb'de yaşanacak bir abluka, Türkiye'ye yönelik petrol ve doğalgaz sevkiyatlarını etkileyebilir, taşımacılık maliyetlerini artırabilir. Ayrıca Türkiye, Yemen'deki insani krize yönelik yardım operasyonlarını da bu bölge üzerinden yürütüyor. Dolayısıyla Ankara'nın deniz güvenliği ve bölgesel istikrar için diplomatik girişimlerde bulunması beklenebilir. Türkiye, Suudi Arabistan ve İran arasındaki gerilimde arabulucu rolü oynayabilir; ancak Husilerin İran'a yakınlığı ve Suudi Arabistan'ın bölgedeki nüfuzu, denge politikasını zorlaştırıyor.
