Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Ermenistan'ın başkenti Erivan'a bir ziyaret planlıyor. Bu ziyaret, Brüksel'in, son seçimlerde Rusya'nın bölgedeki nüfuzuna darbe vuran bir zafer elde eden Ermenistan'ın Batı'ya yönelme politikasına verdiği desteğin somut bir göstergesi olarak yorumlanıyor. Ziyaret, Ermenistan'ın Avrupa Birliği ile ilişkilerini derinleştirme isteğinin ardından gerçekleşiyor ve bölgesel jeopolitik dengelerde önemli bir değişime işaret ediyor.
Gelişmenin arka planı: Ermenistan'ın Batı'ya dönüşü
Ermenistan, 2023 yılında gerçekleşen parlamento seçimlerinde Başbakan Nikol Paşinyan liderliğindeki reformist hükümetin zaferiyle birlikte dış politikasında belirgin bir değişim sinyali verdi. Paşinyan, Sovyetler Birliği'nin dağılmasından bu yana Moskova'nın en sadık müttefiklerinden biri olan ülkeyi, Avrupa ve Amerika'ya daha yakın hale getirmek için adımlar atıyor. Bu kapsamda Ermenistan, AB'nin Doğu Ortaklığı programına daha aktif katılım sağlıyor, ticaret ve güvenlik alanlarında iş birliğini artırıyor. Von der Leyen'in ziyareti, bu yeni rotanın Brüksel tarafından resmen onaylanması anlamına geliyor.
Rusya'nın Ukrayna savaşı nedeniyle askeri kaynaklarını doğuya kaydırması, Güney Kafkasya'da bir güç boşluğu yarattı. Ermenistan, Dağlık Karabağ sorununda Rusya'dan beklediği desteği alamadığını düşünerek alternatif ortaklar arayışına girdi. AB, Ermenistan'a reformlar için mali yardım sağlıyor ve sivil toplum kuruluşlarını destekliyor. Von der Leyen'in ziyareti sırasında bu yardımların artırılması ve yeni ortak projelerin duyurulması bekleniyor.
Bölgesel boyut: Rusya ve Azerbaycan denkleminde değişim
Von der Leyen'in Erivan ziyareti, sadece Ermenistan-AB ilişkileri açısından değil, aynı zamanda bölgesel güç dengeleri açısından da kritik. Azerbaycan, Ermenistan'ın Batı'ya yakınlaşmasını endişeyle izliyor. Bakü, Fransa ve Hindistan gibi ülkelerle yakınlaşan Erivan'ın askeri kapasitesini artırmasından rahatsız. Diğer yandan Rusya, kendi arka bahçesi saydığı Güney Kafkasya'da nüfuz kaybına uğramamak için Ermenistan'a yönelik baskılarını artırabilir. Moskova, Ermenistan'daki askeri üssünü güçlendirme sinyali verirken, Paşinyan yönetimi Rusya'ya olan bağımlılığı azaltmak için Avrupa Güvenlik ve İş birliği Teşkilatı (AGİT) ve AB'yi denge unsuru olarak kullanıyor.
AB, aynı zamanda Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki barış sürecini de destekliyor. Von der Leyen, iki ülke arasında sınırların belirlenmesi ve iletişim hatlarının açılması konusunda Brüksel'in arabuluculuk rolünü vurgulayabilir. Ancak Fransa'nın Ermenistan'a silah sağlaması ve AB'nin bu konuda net bir tutum almaması, Azerbaycan'ı rahatsız ediyor. Bu nedenle ziyaret, aynı zamanda AB'nin bölgede tarafsız bir arabulucu olma iddiasını da test edecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, AB'nin Ermenistan'a yönelik desteğini, kendi Güney Kafkasya politikaları açısından dikkatle takip ediyor. Türkiye, Azerbaycan ile stratejik ortaklık ilişkisi içinde ve Dağlık Karabağ sorununda Bakü'nün yanında yer alıyor. Von der Leyen'in ziyareti, Ermenistan'ı Batı kampına çekme girişimi olarak görülürse, Türkiye'nin bölgedeki denge politikasını zorlaştırabilir. Ancak aynı zamanda, Türkiye'nin de AB ile ilişkilerinde bir koz olarak kullanabileceği bu gelişme, Ankara-Erivan normalleşme sürecini dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, Rusya ile rekabet etmeden, kendi çıkarları doğrultusunda bölgesel bir denge kurmaya çalışıyor.
