Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Srebrenica soykırımından sorumlu eski Bosnalı Sırp general Ratko Mladić için Sırbistan'ın başkenti Belgrad'da düzenlenen cenaze törenine üst düzey Sırp hükümet yetkililerinin katılmasını sert bir dille kınadı. Von der Leyen, töreni "şok edici" olarak tanımlayarak, Sırbistan'ın AB üyelik sürecinde soykırım suçlularını onurlandırmanın kabul edilemez olduğunu vurguladı.
Mladić'in cenazesi ve Sırp hükümetinin katılımı
Ratko Mladić, 1995 yılında Bosna Hersek'in Srebrenica kentinde 8 binden fazla Boşnak erkeğin ve gencin öldürüldüğü soykırımdan sorumlu tutulmuş ve Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY) tarafından ömür boyu hapis cezasına çarptırılmıştı. 2023 yılında cezaevinde hayatını kaybeden Mladić için Belgrad'da düzenlenen cenaze törenine Sırbistan hükümetinden üst düzey isimler katıldı. Törene katılanlar arasında Sırbistan Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı gibi isimlerin bulunduğu bildirildi. Bu katılım, hem Bosna Hersek'te hem de uluslararası camiada tepkiyle karşılandı.
Sırbistan hükümeti, törenin "ailevi bir organizasyon" olduğunu ve hükümetin resmi bir temsilinin olmadığını savundu. Ancak Sırp basınına yansıyan görüntülerde, bakanların törende hazır bulunduğu ve Mladić'in ailesine taziyelerini ilettiği görüldü. Bu durum, Sırbistan'ın savaş suçlarıyla yüzleşme konusundaki isteksizliğini bir kez daha gözler önüne serdi.
Uluslararası tepkiler ve AB'nin tutumu
Von der Leyen'in açıklamaları, AB'nin Batı Balkanlar genişleme sürecinde soykırım suçlularının yüceltilmesine karşı net bir tavır aldığını gösteriyor. AB Komisyonu Başkanı, "Srebrenica soykırımı, Avrupa'nın İkinci Dünya Savaşı'ndan sonraki en karanlık sayfalarından biridir. Bu suça karışanların onurlandırılması, AB'nin temel değerleriyle bağdaşmaz" ifadelerini kullandı. Von der Leyen, Sırbistan'ın AB yolunda ilerlemesi için komşularıyla uzlaşma ve geçmişle yüzleşme adımlarını atması gerektiğini yineledi.
Bosna Hersek'ten de sert tepkiler geldi. Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi Başkanı, töreni "soykırımı inkâr ve kurbanların anısına saygısızlık" olarak nitelendirdi. Srebrenica Anneleri Derneği, Sırp yetkililerin bu davranışının bölgede kalıcı barışı zedeleyeceğini belirtti. Uluslararası insan hakları örgütleri de Sırbistan'ı, savaş suçlularını kahramanlaştırmakla suçladı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Srebrenica soykırımını tanıyan ve kınayan ülkeler arasında yer alıyor. Bu gelişme, Türkiye'nin Balkanlar'daki istikrar ve uzlaşı politikalarını doğrudan ilgilendiriyor. Sırbistan'ın AB üyelik sürecinde yaşanan bu tür krizler, Türkiye'nin bölgedeki arabuluculuk rolünü güçlendirebilir. Ayrıca, soykırım suçlularının onurlandırılması, Türkiye'nin insan hakları ve adalet temelli dış politikasına aykırıdır. Türkiye, Bosna Hersek'in toprak bütünlüğünü desteklemekte ve Balkanlar'da kalıcı barış için geçmişle yüzleşmenin önemini vurgulamaktadır. Bu olay, Türkiye'nin bölgesel denge politikasında hassas bir noktaya işaret ediyor.
