Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Gücü (UNIFIL), Lübnan'da son dönemde şiddet olaylarında gözle görülür bir azalma yaşanmasına rağmen ülkedeki durumun hâlâ "kırılgan" olduğunu duyurdu. UNIFIL Sözcüsü Andrea Tenenti, yaptığı yazılı açıklamada, ateşkesin büyük ölçüde korunduğunu ancak taraflar arasındaki gerginliğin devam ettiğini ve küçük çaplı ihlallerin yaşandığını belirtti. Lübnan'ın güneyindeki Mavi Hat boyunca alınan tedbirlerin sürdürüldüğünü ifade eden Tenenti, BM barış gücünün taraflarla koordinasyon hâlinde olduğunu vurguladı. UNIFIL, 1978'den bu yana bölgede barışı koruma misyonu yürütüyor ve İsrail ile Hizbullah arasındaki 2006 savaşından sonra Mavi Hat boyunca konuşlanmış durumda.
Gelişmenin arka planı
Lübnan, ekonomik kriz, siyasi çıkmaz ve bölgesel güçlerin müdahalesiyle uzun süredir istikrarsızlık içinde. Ülke, 2019'dan bu yana ekonomik çöküş yaşarken, 2022'de yapılan seçimlerin ardından hükümet kurulamamıştı. Bu belirsizlik ortamında, güney sınırındaki Hizbullah varlığı ve İsrail ile zaman zaman tırmanan gerilim, UNIFIL'in görevini daha da kritik hâle getiriyor. UNIFIL'in açıklamasında, "Durum sakin görünse de, siyasi ve ekonomik baskılar alt yapıyı zayıflatıyor" denildi. Barış gücü, özellikle sivil kayıplara yol açan olayların önlenmesi için devriye sayısını artırdığını kaydetti. Ayrıca, Lübnan ordusu ile iş birliği içinde alan kontrolünün sağlandığı belirtildi.
Bölgedeki son gelişmeler, 2023 Ekim ayında İsrail-Hamas savaşının başlamasıyla daha da karmaşık hâle geldi. Hizbullah, savaşın başlamasından kısa süre sonra İsrail hedeflerine yönelik saldırılarını artırdı ve bu durum, Lübnan'ın güneyinde çatışmaların yoğunlaşmasına yol açtı. UNIFIL, taraflara sükûnet çağrısında bulundu ve Mavi Hat'ta gerginliğin düşürülmesi için temasta olduğunu açıkladı. Ancak İsrail'in Gazze'deki operasyonları devam ederken, Lübnan sınırındaki teyakkuz hâlinin bir süre daha sürmesi bekleniyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Lübnan'daki kırılgan durum, sadece ülkeyi değil, tüm Doğu Akdeniz bölgesini etkileyen jeopolitik bir denklemin parçası. İran destekli Hizbullah'ın varlığı, İsrail ve Suudi Arabistan gibi bölgesel aktörlerin endişelerini artırıyor. ABD ve Avrupa Birliği, Lübnan'da siyasi çözümü teşvik etmek için ekonomik yardım ve diplomatik girişimlerde bulunuyor ancak somut ilerleme sağlanamadı. Fransa, Lübnan'ın eski sömürge gücü olarak arabuluculuk çabalarını sürdürüyor. UNIFIL'in bu ortamda üstlendiği rol, taraflar arasında doğrudan bir diyalog kanalı oluşturmak. Ancak BM misyonunun kapsamı sınırlı; askerî güç kullanımı sadece meşru müdafaa ile sınırlandırılmış durumda. Bölge uzmanları, Lübnan'da kalıcı istikrarın ancak iç siyasi uzlaşı ve ekonomik reformlarla mümkün olabileceğini vurguluyor. Bu olmadan, dış müdahalelerin ve çatışmaların tekrarlama riski yüksek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Lübnan'daki istikrarsızlık, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji ve güvenlik çıkarlarını doğrudan etkiliyor. Türkiye, Lübnan ile tarihî, kültürel ve ekonomik bağlara sahip; ayrıca bölgedeki insani krizlerde aktif yardımda bulunuyor. UNIFIL'in durumu "kırılgan" olarak tanımlaması, Türkiye'nin sınır ötesi tehditleri yönetme ihtiyacını artırıyor. Türkiye, Lübnan'da siyasi diyaloğu desteklerken, aynı zamanda Hizbullah-İsrail çatışmasının kontrolden çıkması halinde Suriye'den gelebilecek göç dalgalarına karşı hazırlıklı olmalı. Ayrıca, Doğu Akdeniz'deki hidrokarbon arama faaliyetleri, Lübnan-İsrail deniz sınırı anlaşmazlığından etkilenebilir. Bu nedenle Ankara, BM misyonunu desteklemeye ve bölgesel dengeyi korumaya özen gösteriyor.
