Ukrayna'da 35 yaşındaki Savunma Bakanı Mihail Fedorov'un, geniş kapsamlı bir hükümet revizyonu kapsamında istifaya zorlanması, ülkenin sivil ve askeri liderliği arasında Rus ilerleyişini engellemeye yönelik stratejik hedefler konusundaki derin ayrılıkları gün yüzüne çıkardı. Fedorov, savaşta doğrudan savaş alanı deneyimi olmayan ancak dijital dönüşüm ve teknolojik inovasyon konusundaki başarılarıyla tanınan bir isimdi. Onun görevden alınması, Ukrayna'nın savunma politikasında askeri bürokrasinin sivil teknokratlar karşısında yeniden güç kazandığına işaret ediyor.
Genç Bakanın Yükselişi ve Düşüşü
Fedorov, 2019'da Dijital Dönüşüm Bakanı olarak kabineye girmiş, e-devlet uygulamaları ve savaşın ilk dönemlerinde dijital cephedeki başarılı hamleleriyle dikkat çekmişti. Özellikle 'Diia' mobil uygulaması aracılığıyla milyonlarca vatandaşın hizmetlere erişimini artırması ve savaş sırasında drone teknolojilerinin orduya entegrasyonunu hızlandırması, onu popüler bir figür haline getirdi. Eylül 2023'te Oleksiy Danilov'un yerine Savunma Bakanı olarak atanması, Cumhurbaşkanı Zelenskiy'nin orduyu modernize etme ve sivil kontrolü güçlendirme isteğini yansıtıyordu.
Ancak Fedorov'un bakanlık görevinde geçirdiği kısa süre, askeri hiyerarşiyle yaşadığı gerilimlerle geçti. Ukrayna Genelkurmay Başkanı Valeriy Zalujnıy ile örtülü bir rekabet içine giren Fedorov, özellikle askeri tedarik reformları ve NATO standartlarına uyum konularında farklı yaklaşımlar sergiledi. Zalujnıy'ın geleneksel askeri doktrinlere bağlı kalma eğilimine karşılık Fedorov, daha çevik, insansız hava araçları ve siber savaş gibi asimetrik taktikleri tercih ediyordu. Bu stratejik ayrışma, özellikle Rusya'nın 2024 baharında Doğu Ukrayna'da başlattığı geniş çaplı taarruzla doruk noktasına ulaştı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Fedorov'un istifası, yalnızca Ukrayna iç siyasetinde değil, aynı zamanda ülkeye askeri ve mali destek sağlayan Batılı ülkeler nezdinde de soru işaretleri yarattı. Ukrayna'nın savunma politikasındaki bu istikrarsızlık, özellikle ABD ve AB'nin vaat ettiği milyarlarca dolarlık yardımların etkin kullanımı konusunda endişelere yol açıyor. Batılı diplomatlar, Kiev'in askeri komuta zincirindeki bu tür çalkantıların, Rusya karşısında elde edilen kazanımları riske atabileceği uyarısında bulunuyor.
Öte yandan, Fedorov'un ayrılmasıyla birlikte Ukrayna'nın teknoloji odaklı savunma doktrininin zayıflayıp zayıflamayacağı merak konusu. Onun liderliğinde başlatılan bazı yenilikçi projelerin durma noktasına gelmesi, Rusya'ya karşı savaşta kullanılan taktiksel avantajları tehlikeye atabilir. Ancak Zelenskiy'nin yeni atayacağı ismin, hem askeri bürokrasiyle uyumlu hem de modernizasyonu sürdürebilecek bir profil olması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ukrayna'daki bu iç siyasi çalkantı, Türkiye açısından Karadeniz güvenlik mimarisi ve tahıl koridoru anlaşmasının geleceği bağlamında önem taşıyor. Fedorov'un istifasıyla birlikte Ukrayna'nın savunma politikasında yaşanabilecek değişiklikler, Türkiye'nin arabuluculuk çabalarını ve insani yardım koridorlarını etkileyebilir. Ankara, Kiev'deki istikrarsızlığın, Rusya ile müzakere süreçlerinde Ukrayna'nın elini zayıflatmasından endişe ediyor. Ayrıca, Fedorov döneminde geliştirilen drone teknolojileri ortaklıkları, yeni bakanla devam edip etmeyeceği sorusunu gündeme getiriyor. Türkiye'nin Karadeniz'deki çıkarları, Ukrayna iç siyasetindeki bu tür değişimlerden doğrudan etkilenebileceği için gelişmeler yakından takip edilmeli.
