Tayvan Yarı İletken Şirketi'nin (TSMC) açıkladığı güçlü üçüncü çeyrek kârı, yatırımcıların yüksek beklentilerini karşılamaya yetmedi. Bunun sonucunda Asya borsalarında çip hisselerinde başlayan satış dalgası bugün daha da derinleşti. Yatırımcılar, sektörün artan harcamaları ve kârlılık görünümündeki zayıflık nedeniyle tedirgin. TSMC hisseleri yüzde 3'ün üzerinde değer kaybederken, Güney Koreli Samsung Electronics ve SK Hynix ile Japon Tokyo Electron gibi sektör devleri de satış baskısı altında kaldı.
Gelişmenin Arka Planı
Dünyanın en büyük sözleşmeli çip üreticisi olan TSMC, 17 Ekim 2024'te yaptığı açıklamada net kârının geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 54 artarak 8,3 milyar dolara ulaştığını duyurdu. Şirketin geliri ise yüzde 39 artışla 23,5 milyar dolar oldu. Ancak yatırımcılar, yapay zeka (AI) çiplerine olan talebin patlamasıyla birlikte daha yüksek bir kâr artışı bekliyordu. Özellikle Nvidia gibi AI devleri için üretim yapan TSMC'nin, kapasite genişletme yatırımlarını hızlandırması maliyetleri artırıyor. Şirket, 2024 yılı için sermaye harcamalarını 32-36 milyar dolar aralığında tutmayı planladığını açıkladı. Bu durum, kısa vadede kâr marjları üzerinde baskı yaratıyor.
Analistler, TSMC'nin üçüncü çeyrek net kârının 8,2 milyar dolar olarak gerçekleştiğini ve tahminlerle uyumlu olduğunu, ancak dördüncü çeyrek gelir beklentisinin 26,1-26,9 milyar dolar aralığında olmasının piyasanın 27 milyar doların üzerindeki beklentisinin altında kaldığını belirtiyor. Bu da yatırımcıların sektörün büyüme hızına ilişkin endişelerini artırdı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Asya'daki çip hisselerindeki satış dalgası, ABD'den Avrupa'ya kadar küresel teknoloji hisselerini etkileyebilir. TSMC'nin sonuçları, sektörün genel sağlığı için bir barometre olarak görülüyor. Güney Kore'de Samsung Electronics hisseleri yüzde 2,5, SK Hynix hisseleri yüzde 4,2 değer kaybetti. Japonya'da Tokyo Electron ve Advantest gibi çip ekipmanı üreticileri de yüzde 3-5 arası düşüşler yaşadı. Çin anakarasında ise SMIC hisseleri yüzde 2 geriledi. Satış dalgası, ABD vadeli işlemlerine de yansıdı; Nasdaq 100 vadeli işlemleri yüzde 0,8 ekside seyrediyor.
Küresel çip endüstrisi, yapay zeka talebi sayesinde büyümesini sürdürüyor. Ancak yatırımcılar, artan arz ve jeopolitik riskler (özellikle ABD-Çin teknoloji savaşı) nedeniyle sektörün aşırı değerlenmiş olabileceği konusunda uyarıyor. TSMC'nin Tayvan'da yoğunlaşan üretimi, Çin'in olası bir müdahalesi durumunda küresel tedarik zinciri için büyük risk oluşturuyor. Öte yandan, ABD ve Avrupa'nın yerel çip üretimini teşvik eden politikaları (CHIPS Yasası) uzun vadede TSMC'nin pazar payını etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Küresel çip piyasasındaki bu dalgalanma, Türkiye'nin teknoloji ve savunma sanayii için önemli sinyaller taşıyor. Yüksek teknoloji ürünü ithalatına bağımlı olan Türkiye, çip tedarikinde yaşanacak bir daralma veya fiyat artışından doğrudan etkilenebilir. Özellikle savunma sanayiinde (ASELSAN, Baykar) artan yerli çip üretimi çabaları, bu tür küresel risklere karşı bir tampon oluşturabilir. Ancak kısa vadede, Asya'daki satış dalgası küresel teknoloji hisselerini baskılayacağından, Türkiye'deki teknoloji ve yatırım fonları da bu dalgalanmadan etkilenebilir. Türkiye'nin çip tedarik zincirini çeşitlendirme ve yerli üretimi hızlandırma politikaları, bu gelişmeler ışığında daha da önem kazanıyor.
