Küresel buğday piyasalarında son haftalarda yaşanan yükselişin ardından, yatırımcıların kar satışlarına yönelmesiyle fiyatlar geriledi. Chicago Ticaret Borsası'nda (CBOT) işlem gören buğday vadeli kontratları, haftanın ilk işlem gününde %1,2 düşüşle 6,05 dolar/bushel seviyesine indi. Piyasalar, bir yandan Karadeniz bölgesindeki jeopolitik gerilimlerin arz üzerindeki etkisini değerlendirirken, diğer yandan ABD'den gelen zayıf ihracat talebi fiyatları baskılıyor.
Gelişmenin Arka Planı: Kar Satışları ve Karadeniz'de Arz Endişeleri
Geçtiğimiz hafta boyunca, Ukrayna limanlarına yönelik saldırı haberleri ve Rusya'nın tahıl koridoru anlaşmasından çekilme olasılığı, buğday fiyatlarını iki ayın en yüksek seviyesine taşımıştı. Ancak, yatırımcıların bu yükselişi kâr fırsatı olarak değerlendirmesiyle satış dalgası başladı. Analistlere göre, Karadeniz'deki arz riskleri devam etse de, kısa vadede fiyatların aşırı yükseldiği yönünde bir algı oluştu.
ABD Tarım Bakanlığı'nın (USDA) haftalık ihracat denetim verileri, Amerikan buğdayına olan talebin beklentilerin altında kaldığını gösterdi. 12 Nisan haftasında yalnızca 250 bin ton buğday ihraç edilirken, bu rakam geçen yılın aynı dönemine göre %15 daha düşük. Güney Amerika ve Avustralya'dan gelen rekabetçi fiyatlı buğday, ABD'nin ihracat potansiyelini sınırlıyor.
Öte yandan, Karadeniz Tahıl Girişimi kapsamında Ukrayna'dan yapılan sevkiyatlar, Rusya'nın anlaşmayı uzatma konusundaki belirsiz tutumu nedeniyle tehdit altında. Rusya, tahıl ve gübre ihracatına yönelik yaptırımların kaldırılmasını talep ederken, Batılı ülkeler bu taleplere mesafeli yaklaşıyor. Bu durum, küresel buğday arzında daralma endişelerini canlı tutuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Piyasaların Beklentileri ve Fiyat Görünümü
Küresel buğday piyasaları, Karadeniz'deki gelişmelerin yanı sıra Kuzey Yarımküre'deki hasat dönemine yaklaşırken, arz ve talep dengesini yeniden fiyatlamaya çalışıyor. Hindistan'ın buğday üretiminin bu yıl rekor seviyeye ulaşması beklenirken, Çin'in alımları da piyasaların odağında. ABD'nin Güney Ovaları'nda devam eden kuraklık endişeleri ise fiyatlara yukarı yönlü destek sağlayabilecek bir faktör olarak öne çıkıyor.
Uluslararası Tahıl Konseyi (IGC), 2024/25 sezonu için küresel buğday üretim tahminini 796 milyon ton olarak açıkladı. Bu rakam, bir önceki sezona göre %2,5 artış anlamına geliyor. Ancak, Rusya ve Ukrayna'nın toplam ihracatının azalma riski, bu artışın fiyatlara tam olarak yansımasını engelleyebilir. Uzmanlar, Karadeniz'deki belirsizliklerin devam etmesi halinde buğday fiyatlarının 6,50 dolar/bushel seviyesinin üzerinde kalabileceğini belirtiyor.
Avrupa Birliği'nde ise Fransa ve Almanya'daki yağışlı hava koşulları, buğday ekili alanlarda hastalık riskini artırırken, hasat beklentilerini aşağı çekiyor. Bu durum, Avrupa buğday fiyatlarını destekleyerek küresel piyasalarda bölgesel fiyat farklılıklarını derinleştiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, dünyanın en büyük buğday ithalatçılarından biri olarak, küresel fiyat hareketlerinden doğrudan etkileniyor. Karadeniz'deki arz risklerinin devam etmesi, Türkiye'nin buğday tedarikinde alternatif kaynak arayışını hızlandırabilir. Ayrıca, Rusya-Ukrayna savaşının başından beri uyguladığı aktif diplomasiyle Tahıl Koridoru Anlaşması'nda kilit rol oynayan Türkiye, anlaşmanın yenilenmemesi halinde lojistik ve ticari açıdan olumsuz etkilenebilir. Fiyat dalgalanmaları, iç piyasada un ve ekmek fiyatlarına yansıyarak enflasyonist baskıyı artırabilir.
