ABD, Brezilya menşeli bazı ürünlere 22 Temmuz 2025 itibarıyla yüzde 25 oranında gümrük vergisi getireceğini açıkladı. Karar, haksız ticaret uygulamaları ve piyasa aksaklıklarına yol açan Brezilya politikalarına misilleme olarak alındı. ABD Ticaret Temsilciliği’nden yapılan açıklamada, bu adımın Amerikan üreticilerini korumayı ve adil ticaret koşullarını tesis etmeyi amaçladığı belirtildi. Ancak karar kapsamında, ABD'de üretilmeyen veya tedarik zincirlerini olumsuz etkileyeceği gerekçesiyle bazı ürünler muaf tutuldu. Bu istisnaların, özellikle sanayi girdileri ve kritik hammaddeler için geçerli olduğu ifade edildi.
Gelişmenin arka planı
ABD yönetimi, Brezilya’nın belirli sektörlerdeki sübvansiyonları ve düşük maliyetli üretim politikalarını gerekçe göstererek yeni gümrük vergilerini duyurdu. Özellikle çelik, alüminyum ve tarım ürünlerinin hedef alındığı belirtilirken, Brezilya’nın ABD pazarında haksız avantaj elde ettiğini iddia ediliyor. Karardan muaf tutulan ürünler arasında ise ABD'de yeterli üretim kapasitesi bulunmayan bazı kimyasallar ve tıbbi malzemeler yer alıyor. Uzmanlar, bu adımın iki ülke arasında ticaret savaşını tetikleyebileceğini ve Latin Amerika’nın en büyük ekonomisi olan Brezilya’yı yeni pazarlara yönelmeye itebileceğini belirtiyor. Brezilya hükümetinden henüz resmi bir açıklama gelmezken, yetkililerin Dünya Ticaret Örgütü nezdinde girişimlerde bulunabileceği konuşuluyor.
Yeni gümrük vergisinin, ABD’deki seçim yılı tansiyonu ve korumacı ekonomi politikalarının bir yansıması olduğu yorumları yapılıyor. Özellikle sanayi kuşağı eyaletlerdeki işçi sınıfı seçmenlerine yönelik mesajlar içeren karar, Başkan’ın yerel üreticileri destekleme vaatlerinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Öte yandan, vergi yükünün Amerikalı tüketicilere yansıyabileceği endişesi de dile getiriliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD’nin bu hamlesi, yalnızca Brezilya’yı değil, tüm Güney Amerika ticaretini etkileyebilecek bir potansiyele sahip. Brezilya’nın Mercosur üyesi olması, bloğun ABD ile ilişkilerinde yeni bir sayfa açılmasına neden olabilir. Arjantin ve Uruguay gibi diğer Mercosur üyeleri, benzer tarifelerle karşılaşma endişesi taşıyor. Ayrıca Çin, Güney Amerika’daki en büyük ticaret ortağı olarak Brezilya’ya alternatif bir pazar sunabilir ve bu durum ABD-Çin rekabetini derinleştirebilir. Küresel tedarik zincirlerindeki belirsizlik, dünya ticaretinde yeni korumacılık dalgasını tetikleyebilir.
Uzmanlar, ABD’nin Brezilya’ya yönelik tarifelerinin, DTÖ kurallarına uygunluğunun tartışmalı olduğunu vurguluyor. Brezilya’nın DTÖ’ye şikâyette bulunması halinde sürecin aylarca sürebileceği ve tarafların müzakere masasına oturmasının gerekebileceği ifade ediliyor. Bu gelişme, aynı zamanda ABD’nin Asya ve Avrupa ile ticari gerilimlerinin yaşandığı bir dönemde, yeni bir cephe açması anlamına geliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-Brezilya ticaret savaşı, Türkiye açısından dolaylı etkiler yaratabilir. Brezilya’nın tarım ve madencilik ihracatının ABD pazarında daralması, bu ürünlerin alternatif pazarlara yönelmesine neden olabilir. Türkiye, özellikle soya fasulyesi, et ve maden cevheri gibi Brezilya’dan ithal ettiği ürünlerde fiyat dalgalanmaları yaşayabilir. Ayrıca ABD’nin korumacı politikaları, küresel ticarette belirsizliği artırarak Türkiye’nin ihracat pazarlarını da etkileyebilir. Türkiye, Brezilya ile ticari ilişkilerini çeşitlendirme fırsatı bulabilir; ancak kısa vadede bu gelişmenin doğrudan bir etkisi beklenmemektedir. Uzun vadede, küresel ticaret savaşlarının tırmanması Türkiye gibi gelişmekte olan ekonomileri olumsuz etkileyebilir.
