ABD Başkanı Donald Trump, İran ile Pazar günü yeni bir barış anlaşması çerçevesinin imzalanacağını açıkladı. Trump, kendi sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda, "Anlaşmanın yarın imzalanması planlanıyor. İran ile ilişkimiz önceki yönetimlerden çok farklı ve daha iyi" ifadelerini kullandı. Bu açıklama, Obama döneminde imzalanan ve Trump'ın 2018'de tek taraflı olarak çekildiği Kapsamlı Ortak Eylem Planı'nın (JCPOA) ardından gelen en somut diplomatik adım olarak değerlendiriliyor.
Anlaşmanın arka planı ve ayrıntılar
Trump yönetimi, İran ile nükleer program başta olmak üzere bir dizi konuyu kapsayan yeni bir anlaşma için aylardır müzakereler yürütüyordu. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamaya göre, bu yeni çerçeve İran'ın nükleer faaliyetlerinin kısıtlanması, bölgesel gerilimin azaltılması ve ekonomik işbirliğinin artırılması gibi maddeler içeriyor. Trump'ın paylaşımı, anlaşmanın Pazar günü imzalanacağını teyit ederken, eski Başkan Barack Obama döneminde imzalanan JCPOA'yı "korkunç ve tek taraflı" olarak nitelendirdi. Trump, "Yeni anlaşma, Amerikan çıkarlarını önceki yönetimlerden çok daha iyi koruyor" dedi. İran tarafından henüz resmi bir açıklama gelmezken, diplomatik kaynaklar iki ülke heyetlerinin son pürüzleri gidermek üzere yoğun bir çalışma yürüttüğünü bildiriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu anlaşma, Orta Doğu'da İsrail-Suudi Arabistan yakınlaşması ve Yemen'deki ateşkes çabalarıyla birlikte bölgesel dengeleri yeniden şekillendirebilir. Uzmanlar, yeni anlaşmanın İran'ın nükleer programını denetleme ve yaptırım rejimini yeniden düzenleme açısından önemli olduğunu vurguluyor. Ancak Trump'ın önceki anlaşmadan çekilmesi ve maksimum baskı politikası, İran-ABD ilişkilerinde derin güvensizlik yaratmıştı. Bu yeni anlaşmanın, ABD'nin müttefikleri İsrail ve Suudi Arabistan tarafından nasıl karşılanacağı merak konusu. Özellikle İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, daha önce İran ile herhangi bir anlaşmaya şüpheyle yaklaştıklarını belirtmişti. Küresel ölçekte ise anlaşma, petrol piyasalarında istikrar sağlayabilir ve İran'ın ekonomik izolasyonunu kırarak bölgesel ticareti canlandırabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile iki sınır komşusu olarak bu anlaşmadan doğrudan etkilenecek. Yeni anlaşma, İran ekonomisinin canlanmasına yol açabilir ve bu durum Türkiye-İran ticaret hacmini artırabilir. Ancak ABD'nin bölgede yeniden aktif diplomasi yürütmesi, Türkiye'nin kuzey Suriye ve Irak'taki operasyonları bağlamında dikkatle izlenmesi gereken bir faktör. Ayrıca anlaşma, İran'ın nükleer programını sınırlarsa Türkiye'nin bölgesel güvenlik endişelerini azaltabilir. Öte yandan, ABD-İran yakınlaşması, Ankara'nın Washington ile ilişkilerinde yeni bir denge yaratabilir.
