ABD başkenti Washington, genellikle kutuplaşmanın ve işlevsizliğin sembolü olarak görülse de, aslında işleyen bir sistemin parçası: işlemsel (transactional) bir siyaset düzeni. Şirketler ve çıkar grupları, Kongre'deki yasama süreçlerini anlayıp farklı ekonomik sınıflarla geniş koalisyonlar kurarak, politika odaklı yeni fırsat dalgasının önünde yer alıyor. Bu strateji, özellikle altyapı, enerji dönüşümü ve teknoloji düzenlemeleri gibi alanlarda kendini gösteriyor.
Gelişmenin arka planı: Koalisyon diplomasisi
Washington'un işlemsel yapısı, her yasanın bir pazarlık masasında şekillendiği anlamına geliyor. Taraflar, oylarını güvence altına almak için çeşitli gruplara tavizler veriyor. Örneğin, 2022 Enflasyonu Düşürme Yasası (IRA), iklim ve sağlık harcamalarını içerirken, enerji şirketlerinden sendikalara kadar geniş bir koalisyonun desteğini aldı. Şirketler, bu tür yasaların getirdiği vergi kredileri, sübvansiyonlar ve düzenleyici avantajlardan yararlanmak için Washington'da sürekli lobi yapıyor.
Son dönemde, özellikle çip üretimi ve yeşil enerji alanında yapılan yatırımlar, şirketlerin eyalet ve yerel yönetimlerle de işbirliğini artırdı. Örneğin, Intel ve TSMC gibi firmalar, yeni fabrikaları için federal teşviklerin yanı sıra eyalet vergi indirimleri ve eğitim programları da alarak geniş bir destek ağı oluşturdu. Bu durum, Washington'un sadece federal düzeyde değil, yerel düzeyde de işlemsel ilişkilerle yürüdüğünü gösteriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Washington'daki bu işlemsel siyaset, küresel ekonomiyi de doğrudan etkiliyor. ABD'nin Çin ile rekabeti, teknoloji transferi kısıtlamaları ve ticaret politikaları, şirketlerin Washington'da kuracağı koalisyonlarla şekilleniyor. Örneğin, yarı iletken üreticileri, ulusal güvenlik gerekçesiyle Çin'e ihracat kısıtlamalarına karşı çıkarken, savunma şirketleri bu kısıtlamaları destekliyor. Bu çıkar çatışmaları, lobi faaliyetlerini ve siyasi bağışları artırıyor.
Küresel düzeyde ise, ABD'nin iklim politikaları ve yeşil enerji sübvansiyonları, Avrupa ve Asya'daki şirketlerin de Washington'da temsilcilik açmasına yol açtı. Avrupalı otomobil üreticileri, IRA'daki elektrikli araç teşviklerinden yararlanmak için ABD'de üretim yapma kararı alırken, Çinli firmalar da benzer adımlar atıyor. Bu durum, Washington'un işlemsel yapısının küresel tedarik zincirlerini yeniden şekillendirdiğini gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD'deki bu işlemsel siyaset yapısını anlayarak Washington'da daha etkin lobi faaliyetleri yürütebilir. Özellikle savunma sanayii, enerji ve teknoloji alanlarında Türk şirketleri, ABD'li ortaklarla koalisyonlar kurarak teşvik ve yatırım fırsatlarından yararlanabilir. Ayrıca, Türkiye'nin NATO ve ikili ticaret ilişkileri bağlamında, Kongre üyeleriyle doğrudan temas ve çıkar gruplarıyla işbirliği, Türk çıkarlarını korumak için kritik önem taşıyor. Bu süreçte, Türk büyükelçiliği ve Washington'daki düşünce kuruluşları, iş dünyası ve siyaset arasında köprü görevi üstlenebilir.
