ABD'de son dönemde sosyal medyada dolaşan bir iddia, ebeveynler arasında heyecan yarattı: 'Trump hesabı' olarak adlandırılan bir yatırım hesabı türü, çocuklara on yıllar sürecek bir servet birikimi sunuyor. Peki bu iddia ne kadar gerçekçi? Uzmanlar, bu hesapların ancak belirli bir yatırım stratejisiyle kullanıldığında avantajlı olabileceğini, aksi halde ciddi riskler taşıdığını belirtiyor.
Gelişmenin arka planı: ‘Trump hesabı’ nedir ve nasıl çalışır?
Söz konusu 'Trump hesabı', aslında ABD'de uzun süredir var olan bir yatırım aracı: UGMA (Uniform Gifts to Minors Act) veya UTMA (Uniform Transfers to Minors Act) hesapları. Bu hesaplar, ebeveynlerin çocukları adına menkul kıymet, tahvil veya diğer yatırım araçlarını tutmasına olanak tanır. Hesap çocuğun adına açılır ve varlıklar yasal olarak çocuğa aittir. Ancak çocuk reşit olana kadar ebeveyn vasi olarak yönetir. Reşit olduğunda ise çocuk hesap üzerinde tam kontrole sahip olur.
Son dönemde bu hesaplara olan ilgi, özellikle teknoloji hisseleri ve kripto para gibi yüksek getirili varlıklara yatırım yaparak çocuklara uzun vadeli bir servet bırakma fikrinden kaynaklanıyor. Sosyal medyada 'Trump hesabı' etiketiyle dolaşan içerikler, bu hesapların çocukların geleceğini güvence altına almanın 'tek yolu' olduğunu iddia ediyor.
Ancak finansal planlamacılar bu iddiaya temkinli yaklaşıyor. New York merkezli bir finansal danışmanlık firmasının kurucusu olan Michael Kitces, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, 'Bu hesapları kullanmanın tek geçerli nedeni, Roth stratejisi uygulamayı planlıyorsanız geçerlidir. Aksi takdirde, vergi avantajları sınırlıdır ve çocuğunuzun reşit olduğunda parayı istediği gibi harcama riski vardır' dedi. Kitces'e göre, UGMA/UTMA hesapları, ebeveynlerin çocukları adına yatırım yapmasına izin verse de, bu yatırımların getirisi üzerinden her yıl vergi ödenmesi gerekiyor. Ayrıca, çocuğun reşit olmasıyla birlikte hesap üzerindeki kontrol tamamen kaybediliyor.
Bölgesel veya küresel boyut: Piyasalarda ‘Trump hesapları’ etkisi
'Trump hesabı' ifadesinin bu kadar popüler hale gelmesi, ABD'deki yatırım kültürü ve ebeveynlerin çocuklarına finansal güvence sağlama arzusuyla yakından ilişkili. Özellikle COVID-19 sonrası dönemde bireysel yatırımcı sayısındaki artış, bu tür hesaplara olan ilgiyi körükledi. Ancak bu hesapların kullanımı sadece ABD ile sınırlı değil; benzer yapılar Kanada, İngiltere ve Avustralya gibi ülkelerde de mevcut.
Küresel ölçekte, UGMA/UTMA hesaplarının popülaritesi, özellikle teknoloji devlerinin hisselerine yatırım yapma eğilimiyle arttı. Örneğin, birçok ebeveyn çocukları için Apple veya Amazon hissesi almayı tercih ediyor. Sosyal medyada bu hesapların 'Trump hesabı' olarak anılması, aslında eski ABD Başkanı Donald Trump'ın iş dünyasındaki başarısına atıfta bulunuyor, ancak bu durum yanıltıcı olabiliyor. Zira Trump'ın kendisinin bu tür bir hesap kullandığına dair herhangi bir kanıt bulunmuyor.
ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC) bu tür hesaplarla ilgili herhangi bir özel düzenleme yapmış değil. Ancak finansal uzmanlar, ebeveynlere bu hesapları açmadan önce mutlaka bir danışmana başvurmalarını tavsiye ediyor. Ayrıca, çocuğun eğitim masrafları için ayrılan 529 planları gibi daha avantajlı alternatiflerin de değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de benzer bir yapı bulunmasa da, ebeveynlerin çocukları adına yatırım yapma eğilimi giderek yaygınlaşıyor. Türkiye'deki yatırım fonları veya bireysel emeklilik sistemi (BES) benzer bir uzun vadeli birikim amacı taşıyor. Ancak ABD'deki UGMA/UTMA hesaplarının vergi avantajları ve kontrol kaybı riski, Türk mevzuatıyla doğrudan kıyaslanamaz. Bu haber, Türkiye'deki finansal okuryazarlık eksikliğine dikkat çekiyor; ebeveynlerin çocuklarının geleceği için yatırım yaparken, vergi, yasal düzenlemeler ve riskler konusunda daha bilinçli olmaları gerektiğini gösteriyor. Ayrıca, sosyal medyada yayılan yanıltıcı yatırım tavsiyelerine karşı dikkatli olunması, Türk aileleri için de geçerli bir uyarı niteliği taşıyor.
