Etiyopya'nın başkenti Addis Ababa'da hükümetin insansız hava aracı (drone) uçuşlarını yasaklamasının hemen ardından çok sayıda patlama meydana geldi. Başbakan Abiy Ahmed'in pazartesi günü yeni dönem için yemin etmesi beklenirken, ülke genelinde birden fazla cephede silahlı çatışmalar sürüyor. Haziran ayında yapılan seçimleri kazanan Abiy Ahmed, çeşitli silahlı grupların kendisine karşı ittifak oluşturmasıyla artan bir güvenlik kriziyle karşı karşıya.
Patlamaların ardındaki belirsizlik ve güvenlik önlemleri
Başkentte meydana gelen patlamaların nedeni henüz resmi olarak açıklanmadı. Ancak olaylar, hükümetin drone uçuşlarına getirdiği yasaktan kısa süre sonra gerçekleşti. Etiyopya hükümeti, son aylarda artan güvenlik tehditleri gerekçesiyle başkentteki hava sahasını daha sıkı kontrol altına almaya başlamıştı. Drone yasağı, hem sivil hem de askeri amaçlı uçuşları kapsayacak şekilde genişletildi. Patlamaların hedef aldığı noktalar ve can kaybına ilişkin bilgiler henüz netleşmedi. Yerel kaynaklar, patlamaların şehir merkezinde ve stratejik noktalarda duyulduğunu aktarıyor.
Abiy Ahmed, 2018 yılında iktidara geldiğinde ülkeye demokratik reformlar vaat etmiş, ancak Tigray bölgesinde başlayan iç savaş ve diğer bölgelerdeki etnik çatışmalar ülkeyi istikrarsızlığa sürüklemişti. 2022 yılında Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF) ile imzalanan barış anlaşmasına rağmen, Amhara ve Oromia bölgelerinde silahlı mücadele devam ediyor. Özellikle Oromo Kurtuluş Ordusu (OLA) ve Amhara milisleri, merkezi hükümete karşı direniyor. Son dönemde bu grupların ortak bir cephe oluşturma çabaları, Addis Ababa yönetimini alarma geçirmiş durumda.
Bölgesel ve küresel boyut: Afrika Boynuzu'nda istikrarsızlık
Etiyopya, Afrika Boynuzu'nun en kalabalık ve stratejik ülkelerinden biri. Ülkedeki istikrarsızlık, komşu ülkeler ve küresel güçler için ciddi sonuçlar doğuruyor. Mısır ve Sudan ile yaşanan Nil Nehri su paylaşımı krizi, Etiyopya'nın Rönesans Barajı (GERD) projesi etrafında devam ediyor. Ayrıca Eritre, Somali ve Cibuti gibi komşularla ilişkiler, iç savaşın gölgesinde şekilleniyor. ABD, Çin, Rusya ve Körfez ülkeleri, Etiyopya'daki gelişmeleri yakından takip ediyor. Çin, ülkedeki altyapı yatırımlarıyla öne çıkarken; ABD ve Avrupa Birliği, insan hakları ihlalleri ve çatışmalar nedeniyle zaman zaman yaptırım tehditlerinde bulunuyor.
Birleşmiş Milletler ve Afrika Birliği, Etiyopya'daki çatışmaların bölgesel istikrarı bozabileceği uyarısında bulunuyor. İnsani yardım kuruluşları, milyonlarca kişinin yerinden edildiğini ve gıda güvenliği krizinin derinleştiğini belirtiyor. Başkentteki patlamalar, ülkedeki güvenlik durumunun ne kadar kırılgan olduğunu gözler önüne seriyor. Abiy Ahmed'in yemin töreni öncesinde yaşanan bu olay, yeni dönemin de çatışmalarla geçeceğine işaret ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Etiyopya, Türkiye'nin Afrika açılımı kapsamında stratejik ortaklık geliştirdiği ülkelerden biri. Türk firmaları, özellikle inşaat, tekstil ve enerji alanlarında Etiyopya'da önemli yatırımlara sahip. Başkent Addis Ababa'daki istikrarsızlık, bu yatırımların güvenliğini tehdit ediyor. Ayrıca Türkiye, Afrika Boynuzu'nda Somali ve Cibuti ile de yakın ilişkiler yürütüyor; Etiyopya'daki çatışmaların bölgesel yayılma riski, Türkiye'nin bölgedeki ekonomik ve diplomatik çıkarlarını olumsuz etkileyebilir. Türkiye, hem Etiyopya hem de Tigray yönetimiyle diyalog kanallarını açık tutarak denge politikası izliyor. Ancak artan güvenlik sorunları, Ankara'nın bölgedeki insani yardım ve kalkınma projelerini zorlaştırabilir.
